De Waanbeelden van de Hersenbank

Ik zat laatst in de auto toen ik een spotje hoorde van de Hersenbank. De hersenbank bleek bezig te zijn met een campagne om mensen zover te krijgen om vooral hun psychiatrische hersenen te doneren aan de wetenschap.

wat-gaat-er-nou-mis-met-mijn-brein

Een tekst van de website ‘We hebben hersens nodig’ (1)

Door mijn transformatie naar actieve ‘gezinsman’ heb ik de laatste jaren minder tijd gehad voor het werken aan Psychose Anders, maar deze campagne kon ik toch niet zomaar onbesproken de revue laten passeren. Het zal de trouwe lezer niet verbazen dat de denkbeelden die de basis vormen voor deze benadering mijn nekharen overeind lieten komen. In deze bijdrage een blik op deze campagne en de hersenbank vanuit een psychose-anders perspectief.

Als je op de site van de campagne kijkt (1), zie dat je er allerlei mensen praten over wat zij psychiatrische ziektes noemen. Myrthe van der Meer (schrijfster van de boeken PAAZ en UP) doet ook mee aan deze campagne. Zij vraagt zich af wat er nou eigenlijk mis is in haar brein op de momenten dat ze denkt dat ze kan vliegen, of toen niemand mocht weten dat ze dood wilde.

myrthe-van-der-meer-wat-gaat-er-nou-mis-met-mijn-brein

Myrthe van der Meer: Wat gaat er nou mis in mijn brein?

De Hersenbank, en daarbinnen de speciaal op psychiatrie gerichte (Hersenbank voor de Psychiatrie, 2) vertellen op hun website de achtergrond van hun onderzoek. Kort gezegd komt het erop neer dat zij denken in de hersenen iets te kunnen vinden wat de oorzaak zou zijn voor zogenaamde psychiatrische aandoeningen.

Na vele drukken DSM, en vele decennia aan psychiatrische ‘ziekten’ is het schijnbaar nog altijd niet gelukt om steekhoudend zoiets als ‘schizofrenie’, ‘ernstige depressie’, een obsessief-compulsieve stoornis, een bipolaire stoornis of wat dan ook te vinden in de hersenen. Je zou daaruit de conclusie kunnen trekken dat er misschien ook wel gezocht wordt naar iets dat niet werkelijk bestaat, maar je kunt ook denken dat je als je goed zoekt het uiteindelijk wel zult vinden.

Ik zou overigens de laatste zijn om te ontkennen dat er wel iets kan veranderen in de hersenen van mensen met bepaalde diagnoses, maar dan wel vooral door de effecten van de medicatie op de hersenen. Het drieluik dat ooit eens is geschreven door Sharon van Haren op deze site is hierbij zeer verhelderend (3, 4 en 5). In deze artikelen wordt de Amerikaanse psychiater Peter Breggin aangehaald die stelt dat juist door de effecten van hersenbeïnvloedende medicatie zoals anti-depressiva en anti-psychotica dingen veranderen in de hersenen.

Hij spreekt over het verschijnsel dat hij ‘intoxicatie anosognosia’ noemt, wat staat voor het niet kunnen herkennen van de schadelijke mentale effecten van psychoactieve middelen en de bijkomende neiging hun positieve mentale effecten te overdrijven: mensen ervaren allerlei vreemde zaken na het innemen van psychofarmaca, maar denken vooral dat het met hun ‘ziekte’ te maken heeft.

Hij stelt zelfs dat hersenbeschadiging het voornaamste therapeutische effect is van psychiatrische medicatie (3). Met andere woorden: de kalogo-nederlandse-hersenbank-voor-psychiatriens is groot dat de hersenbank afwijkende hersenen kan gaan vinden bij mensen die al vele jaren lang dit soort hersenbeschadigende medicatie tot zich nemen. Als hersenonderzoeker zou je dan kunnen gaan juichen omdat je een ‘ziekte’ hebt gevonden, maar je kunt ook vooral zorgelijk constateren dat je slechts het effect van psychiatrische middelen op gezonde hersenen hebt kunnen aantonen. Dit soort hersenbeschadigingen worden ook uitvoerig genoemd in het onderzoek van Breggin (3).

Binnen het kader van Psychose Anders wordt niet ontkend dat het leven soms erg pittig en voor sommigen eigenlijk te pittig kan zijn. Ook zijn er vele manieren waarop mensen kunnen omgaan met deze uitdagingen die het leven kan aanreiken. Mijn favoriete metafoor is die van de pianist die een prachtig stuk op een piano speelt. Hierbij staat de pianist voor de geest en de piano voor de hersenen. Als de muziek die gespeeld wordt niet helemaal lekker klinkt, kun je aan twee dingen denken: degene die de piano speelt heeft niet veel ervaring met pianospelen, of er is iets mis met de piano.

Binnen Psychose Anders wordt vooral ingezet op de eerste geestelijke benadering: hoe kan de geest getraind worden via oefening, inzichten om beter te leren pianospelen (leven). De tweede benadering is erg populair binnen de psychiatrie, binnen onze samenleving en binnen de groep wetenschappers die eigenlijk niet echt geloven in een geest die hersenen bespeelt. In die zin zou je kunnen zeggen dat de campagne om hersenen te verzamelen het ultieme voorbeeld is van een materialistisch wereldbeeld, waarin bewustzijn niets anders is dan het tijdelijke resultaat van hersenactiviteit. Afwijkende gedachten of gevoelens moeten dan het resultaat zijn van afwijkende hersenactiviteit of  van een of andere genetische afwijking. Wellicht ontdekken we later dat dit een waandenkbeeld blijkt te zijn geweest.

Het is voor mensen die worden geconfronteerd met de vreemde sprongen die een geest in het nauw kan maken ook veel aantrekkelijker om de piano de schuld te geven, omdat het veel lastiger en moeilijker is om je te openen voor de mogelijkheid dat je piano misschien wel helemaal goed werkt, maar dat je wellicht kunt leren wat minder angstig, met meer humor en liefdevoller te leren spelen. Wat ook zeker niet makkelijk is in een wereld waar vaak wat rommelige muziek wordt gespeeld.

Het idee dat je piano kapot is, stimuleert iemand natuurlijk niet om eens goede pianoles te gaan nemen. In die zin kan de campagne van de hersenstichting ook schadelijk zijn omdat ze mensen laat geloven dat er waarschijnlijk toch iets fundamenteels mis is met hun brein, iets waar buiten wat medicatie niet veel aan te doen is.

NOTEN
(1) http://wehebbenhersensnodig.nl
(2) Nederlandse Hersenbank voor de Psychiatrie (http://www.nhb-psy.nl/)
(3) https://psychoseanders.wordpress.com/2011/01/25/het-betoverende-effect-van-psychiatrische-medicijnen-deel-i/
(4) https://psychoseanders.wordpress.com/2011/03/23/het-betoverende-effect-van-psychiatrische-medicijnen-deel-ii/
(5) https://psychoseanders.wordpress.com/2011/03/23/het-betoverende-effect-van-psychiatrische-medicijnen-deel-iii/

Je Diagnose Geheim Houden en Psychosegevoeligheid

Eind juli 2014 schreef Quasar een reactie (1) waarin hij sprak over zijn psychosegevoeligheid en hoe hij daarmee is omgegaan. Een advies dat hij daar gaf trok mijn aandacht, namelijk dat hij zei dat het voor hem beter was om zijn diagnose voor zijn omgeving geheim te houden. Hij schreef:

“Maar psychosegevoelig of niet, ik heb altijd de tegenwoordigheid van geest gehad om de diagnose geheim te houden. Dan zagen mensen mij als ‘afwezig’ of ‘stil’, maar in elk geval niet als een psychiatrisch patiënt. ” (1).

keep-secret

Een kernconcept binnen dit ‘Psychose Anders’-raamwerk is dat het medisch model ongeschikt is als metafoor voor de beschrijving van de verschillende manieren waarop mensen kunnen omgaan met (heftige) levensproblemen. Het denken in termen van ziekte impliceert al snel lichamelijke problemen waarbij zaken als medicatie, doktoren en psychiatrische behandeling verweven zijn. In de bijdrage van Quasar wordt gesproken over ‘psychosegevoeligheid’ wat een term is die zelfs binnen dit Psychose Anders denkraam wel kan worden omarmd.

Psychosegevoeligheid impliceert namelijk eerder een soort neiging om op bepaalde manieren te reageren indien de stress te groot wordt (2) . Dat kun je ook makkelijk beleven als een soort gewoonte die is opgebouwd in het verleden. Het hoeft ook niet geïnterpreteerd te worden als een hersenafwijking. Ook is het niet meteen een ziekte of een of andere psychiatrische stoornis of iets in die geest. Het kan iets zijn dat ieder mens zou kunnen hebben onder bepaalde moeilijke omstandigheden.

Je kunt dat ook makkelijk in je zelfbeeld incorporeren en vervolgens manieren ontwikkelen om er mee om te gaan. Quasar sprak over meditatie, cognitieve gedragstherapie en hardlopen welke hem goed hebben geholpen om deze periodes door te komen, dan wel te voorkomen.

GEHEIM HOUDEN VAN JE DIAGNOSE

“Sinds dat ik ben begonnen met de medicatie, liet ik aan bijna niemand weten wat mijn stoornis was. Ook nu, jaren later, vertel ik het helemaal niet als ik nieuwe mensen ontmoet. Dat noem ik gebruik maken van het beetje gezond verstand van wat ik nog wel had.” (1)

Binnen de wereld van de psychiatrie zijn er allerlei bewegingen. Eén van die bewegingen bestaat uit de zogenaamde ‘anti-stigma-beweging’. Dit zijn mensen die de insteek hebben dat ze werkelijk een psychiatrische  lichamelijke hersenziekte hebben, en er voor strijden om dat geaccepteerd te krijgen door hun omgeving. Ze maken hierbij graag vergelijkingen met lichamelijke aandoeningen als diabetes of andere ziektes, die toch ook volledig worden geaccepteerd door de samenleving. In het artikel ‘Strijd tegen Stigma is strijd voor Diagnose Acceptatie‘ (3) ga ik verder in op dit stigma-aspect.

Stand_Up_to_Stigma__Pre-Pilot__002-2-small

Complexiteit rondom Stigma en Erkenning krijgen voor een wellicht niet bestaande Ziekte? (5)

Het interessante van de aanpak van Quasar is wel dat hij juist helemaal niets zegt over zijn ‘diagnose’. Niet alleen voorkom je daarmee dat mensen je gaan zien als een psychiatrisch patiënt, maar je voorkomt ook dat je jezelf al te veel gaat identificeren met een diagnose, waarvan vaak maar de vraag is wat het nu werkelijk waard is, in hoeverre het echt verwijst naar iets bestaands.

Quasar zei dat mensen hem in bepaalde periodes dan weliswaar als ‘stil’ of  ‘afwezig’ beleefden, maar dat kan iedereen wel eens zijn. Dat is op zich gewoon menselijk en niet meteen psychiatrisch ziekelijk. Op deze manier heb je veel meer kans om gewoon je rol te blijven vervullen in de samenleving en word je niet zo snel afgeserveerd als geesteszieke, wat toch nogal eens kan gebeuren als je je gaat identificeren met een doemdiagnose als schizofrenie (4).

In die zin ondersteun in Quasr’s adviezen van harte: als je probeert te denken in termen van psychosegevoeligheid waar je mee kunt leren omgaan en je gaat niet tegen iedereen zitten vertellen over ernstige (vage en onzichtbare) hersenziekten, dan belast je je zelf niet zo erg, en bovendien belast je de omgeving ook niet, waardoor ze je eerder vrij normaal kunnen blijven behandelen. Als de omgeving dan weer normaal tegen je doet is ook de kans groter dat je jezelf  ‘normaler’ kunt blijven voelen.

Geheim houden voor de omgeving in zijn geheel kan dan wel handig zijn, maar vanzelfsprekend is het wel raadzaam om met andere mensen te praten over de dingen die je dwarszitten. Probeer daarbij dan zoveel mogelijk de ziektemetaforen te mijden, maar praat over dat je je rot, eenzaam, verdrieting, heel druk of angstig voelt, en blijf zover mogelijk weg van psychiatrische (doem) terminologie.

NOTEN

(1) https://psychoseanders.wordpress.com/2014/02/09/niet-willen-leven-of-een-gebrek-aan-verbinding/#comment-3036

(2) https://psychoseanders.wordpress.com/2012/04/24/stoeien-met-metaforen-en-begrippen-4-manieren-om-te-kijken-naar-psychiatrische-symptomen/

(3) https://psychoseanders.wordpress.com/2010/10/12/strijd-tegen-stigma-is-strijd-voor-diagnose-acceptatie/

(4) https://psychoseanders.wordpress.com/2009/10/22/bang-je-behandelaanbod-te-verliezen-en-de-patientenrol/

(5) http://ruralleaderonline.com/2013/07/06/this-is-why-we-blog-and-talk-about-mental-health/

Een Hersenreinigingsritueel

Laatst was ik in gesprek met iemand via deze site, en we hadden het over psychoses en de rol van degene die een diagnose stelt op het verdere verloop van iemands proces. Al pratend kwamen we tot de conclusie dat het ergens ook wel iets misdadigs heeft om mensen die in een kwetsbare fase in hun leven verkeren, te vertellen dat ze een ernstige ziekte in hun hersenen hebben, terwijl ze toch echt geen hersenscan hebben gemaakt, en er echt geen psychiatrische tumor kon worden gevonden in een of andere hersenkwab.

Heb ik een aantoonbare hersenstoornis of niet? (1)

Heb ik een aantoonbare hersenstoornis of niet? (1)

Op deze site zijn er inmiddels vele artikelen geschreven die vanuit allerlei perspectieven vraagtekens plaatsen bij het gebruik van de medische ziekteterminologie voor mensen die worstelen met de problemen en uitdagingen die het leven met zich kan meebrengen. Als er in werkelijkheid eigenlijk helemaal geen bewijs is dat iemand met een bipolaire stoornis, schizofrenie of een ernstige depressie, aanwijsbare zieke hersenen heeft, dan openen zich nieuwe mogelijkheden.

Dan is er namelijk eerder sprake van het ‘idee‘ dat er iets mis is met de hersenen, een soort metafoor die haast werkelijk wordt gemaakt door hulpverleners, familie, vrienden en uiteindelijk ook door de betrokken persoon zelf, die er zich zelfs psychiatrisch hersenstoornispatiënt door kan gaan voelen. Zo komt een idee, of een metafoor, als het ware tot leven en gaat de betrokken persoon ook daadwerkelijk het idee voeden dat er iets grondig mis is in zijn of haar hersenen.

Dit geloof, of misschien moeten we het wel een vloek noemen, wordt versterkt door medische woorden als medicatiegebruik, diagnoses, verpleegkundigen, artsen, ziekenhuizen, ziektekosten, ziekte-uitleg folders, declaraties, ziektewet, patiëntenverenigingen etc. Je moet dan wel van sterke huize komen om dit hele complex aan ‘Je hebt een hersenziekte‘-boodschappen naast je neer te kunnen leggen. Zeker als je dan ook nog rare dingen voelt en denkt, waarvan je niet goed weet hoe je daar mee moet omgaan.

DE VLOEK HERKENNEN EN DE TWIJFEL TOELATEN

Het goede nieuws is echter dat, ook al zeggen duizenden mensen dat je een hersenziekte hebt, dat daardoor nog altijd niet werkelijk een hersenziekte kan ontstaan. Het maximaal werkelijke is het idee, het geloof in een mysterieuze hersenziekte. En het mooie van een idee of een geloof is, dat het het te veranderen is. Goed, je kunt je voorstellen dat het een stuk lastiger is om een bepaald idee te veranderen als je er al vele tientallen jaren in gelooft, en je het volledig geïntegreerd hebt in je zelfbeeld, dan als je twijfelt aan het geloof, of er slechts een paar jaar of nog korter in gelooft.

Hoe het ook zij, in principe is ieder geloof te wijzigen, alleen ben je daar zelf hoofdverantwoordelijk voor. Durf je namelijk twijfel toe te laten of je wel wérkelijk zieke hersenen hebt? Zou het niet kunnen dat je een of andere hersenstoornis bent aangepraat, terwijl je misschien eerder tijdelijk even  ‘gek’ of ‘geflipt’ bent omdat het allemaal even teveel voor je is geworden. Dat er teveel dingen gebeurden die te pijnlijk, onprettig of raar waren, waardoor je even de controle bent kwijtgeraakt?

Wellicht is het dan wel vrij normaal dat je hersenen overuren gaan draaien, maar dat wil dan niet zeggen dat dat dan ook meteen een uiting is van gestoorde, zieke hersenen. Misschien is het wel een vrij normale reactie op ernstige stress.

Joel Rea (2)

Joel Rea (2)

DE VLOEK VERWIJDEREN

Voor degenen die zich openstellen voor de mogelijkheid dat hun psychiatrische ‘ziekte’ eigenlijk vooral een ‘idee‘ is, en niet veel meer dan dat, wil ik een hersenreinigingsritueel voorstellen. Via een denkbeeldige visualisatie, die ik hieronder beschrijf,  kun je werken aan het verwijderen van dat idee van een hersenziekte in je hoofd. En als eenmaal dat idee is verwijderd, het geloof is verwijderd, is ook de vloek uit je systeem en ontstaat er ruimte om op een liefdevolle wijze, en misschien met een glimlach in het reine te komen met de werkelijke pijn die ten grondslag lag aan het lijden.

De visualisatie is op een vrij korte wijze beschreven. Voel je vrij om ze verder uit te breiden met ademhalingsoefeningen, andere visualisaties, mindfulness elementen etc. Het gaat vooral om de kernhandelingen voor je te zien en te beleven. Wees je bewust van alle gevoelens die optreden in de verschillende fases van de visualisatie. Als het je niet lukt om het algemene beeld voor je te zien, zou je visualisatie kunnen inspreken (met je smartphone ofzo).

HERSENREINIGINGSVISUALISATIE 1

Ga op een comfortabele plek zitten, met losse, comfortabele kleren en neem je voor dat je iets moois gaat ervaren. Sluit je ogen en richt je aandacht eerst op je ademhaling en streef naar een aangename diepe en volle ademhaling. Stel je voor dat je verandering inademt, en starheid uitademt. Laat een gevoel van vrede in je komen, en doe net alsof je een glimlach voelt ontstaan op je gezicht.

Nu beweeg je – in gedachten of in werkelijkheid – met beide handen naar je hartstreek toe, waarbij je kleine cirkels draait. Terwijl je dat doet voel je dat je hart verandert in een liefdevolle, oneindige bron van liefdeszeep. Met deze zeep, zeep je handen in, op zo’n manier dat je ziet dat het flink schuimt, wees niet te zuinig en overdrijf met de hoeveelheid reinigende zeep die op je handen zit, laat het vele centimeters dik zijn. Zie ook de nodige zeepbellen in de lucht zweven.

Vervolgens beweeg je met je door je eigen liefde ingezeepte handen naar je hoofd. Je plaatst nu eerst je handen aan de zijkanten van je hoofd en vervolgens stel je je voor dat je je hersenen uit-rekt, zoals je een foto op een smartphone kunt uitrekken, en beweeg die dan voor je gezicht, waardoor je je eigen hersenen voor je ziet, maak ze ongeveer 1 meter in breedte. Je houdt ze met beide handen vast en je observeert je hersenen.

Op een gegeven moment merk je op dat er allerlei zwarte plekken zijn, op en in je hersenen. Je kunt dwars door je hersenen heenkijken: die zwarte plekken zijn de plekken waar de fantasie, of het geloof, het idee of de vloek rondom je hersenziekte zit. Je ziet ze en je kijkt er glimlachend naar en je verbaast je erover dat je er zo in geloofd hebt. Vervolgens worden je liefdevolle handen doorzichtig waardoor je je ook door je eigen hersenen kunt heenbewegen. Je gaat dan naar al die plekken waar het zwart is, en je begint te wrijven en te poetsen, en al snel zie je dat de plekken verdwijnen.

Neem er de tijd voor en zie hoe de zwarte plekken uit je hersenen worden schoongemaakt en ruimte maken voor fris naar citroen en lavendel ruikende hersenen die blinken zoals ze nog nooit hebben geblonken. Kijk er naar en voel wat het met je doet. Neem er de tijd voor, en breng je hersenen ook even naar je mond om ze te zoenen. Je mag ze ook een knuffel geven. Het is tijd om je hersenen weer lief te hebben. De vloek heb je verwijderd.

Zodra je het gevoel hebt dat je het zuiveringsritueel hebt afgerond, plaats je je hersenen weer op hun plek in je schedel, streel je nog wat over je hoofd, je glimlacht nog wat, en vervolgens ga je met je handen weer naar je hartstreek. Je maakt nog enkele rustige cirkels en sluit dan af met de woorden: “Ik houd van mezelf en ik heb mijn schone hersenen lief”.

Omarm de tranen die helend willen vloeien, om alle viezigheid weg te spoelen.

Omarm de tranen die helend willen vloeien, om alle viezigheid weg te spoelen (1).

AFRONDING

Graag hoor ik van mensen die deze visualisatie hebben uitgevoerd wat het bij hen heeft opgeleverd. Er zijn natuurlijk vele variaties denkbaar waarbij er reinigingsrituelen kunnen worden uitgevoerd met betrekking tot je hersenen. Ik kan je aanraden er de tijd voor te nemen, en ook niet te forceren als je al in een vroeg stadium emotioneel mocht worden. Het vrijkomen van de psychiatrisch vloek kan tot een emotionele wolkbreuk leiden. Laat je er niet door afschrikken, en geniet vooral van alles wat vrij mag komen.

VOETNOTEN
(1) Schilderij van Igor Morski – http://artforyourwallpaper.blogspot.nl/2013/01/surreal-art-igor-morski.html of op zijn eigen site: http://www.igor.morski.pl/
(2) http://scene360.com/main_news/8651/dogs-in-the-sky/#.UZ83Mz7QVLt

Psychiatrisch kopstuk Jim van Os over de DSM: “Ik gebruik ‘m nooit.”

(artikel door Christina)

In een artikel in de krant Trouw van zaterdag 26 januari 2013 verscheen een interview met ‘snoeiharde opvattingen‘, zoals de journalist het noemt, van psychiater Jim van Os (zie afbeelding) over de nieuwe DSM-5. Van Os is medeopsteller van dit psychiatrische handboek. In de afgelopen zes jaar werkte hij samen met 250 andere vooraanstaande psychiaters in werkgroepen aan de totstandkoming van deze nieuwe versie van de DSM, die komend voorjaar verschijnt.

Jim van Os

Een soort zeventiende-eeuwse geneeskunde

Van Os: “Dat is hét grote probleem van de psychiatrie. Er worden geen oorzakelijke diagnoses gesteld – niet zoals een sputumkweek bij tuberculose. Eigenlijk is het een soort zeventiende-eeuwse geneeskunde: je hebt koorts, of koorts met bloedplassen.

Op dat niveau zitten we in de psychiatrie. We hebben nog geen enkele test, voor geen enkel psychiatrisch ziektebeeld. Omdat we het brein niet begrijpen. Gedachten en gevoelens kunnen we niet een op een herleiden tot moleculaire processen, genen verklaren heel weinig. Terwijl de DSM dat wel suggereert: dat er echte ziekten in staan, die te herleiden zijn tot echte processen in het brein.”

Pseudo-kennis

In tegenstelling tot Dick Swaab vindt Van Os dat wij ‘niet ons brein zijn‘: “Hoe brein en geest zich tot elkaar verhouden, weten we gewoon nog niet (….) wat is het nut van een diagnose? In principe is het niet meer dan een uitspraak, op basis van de klachten, over wat je als patiënt kunt verwachten, en over een passende behandeling. Het probleem is dat diagnoses in de praktijk veel meer betekenen. Door het woord schizofrenie te gebruiken geef je er betekenis aan: het is iets heel ergs. Voor patiënten is de boodschap dat ze een ziek brein hebben en dat ze levenslang pillen moeten slikken. Stereotypering en stigmatisering, op basis van pseudowijsheid en pseudokennis.”

Etiketteringsindustrie

Van Os zegt dat er zoveel verschillen zijn tussen depressieve patiënten, bijvoorbeeld, dat je ‘het label net zo goed achterwege kunt laten.’ “Als je een etiketteringsindustrie begint, moeten de etiketten wetenschappelijk wel te verantwoorden zijn. En het moet duidelijk zijn wat ze betekenen voor behandeling en prognose. Een DSM-label zegt daar eigenlijk heel weinig over, dus in die zin geven ze patiënten weinig houvast. Antidepressiva worden bij depressies en bij allerlei andere aandoeningen voorgeschreven, dwars door de DSM heen. Dat geldt voor vrijwel alle behandelingen in de psychiatrie.”

Op de vraag hoe Van Os zelf een classificatiesysteem zou maken, antwoordt hij: “Een lijstje van hooguit tien brede syndromen, zoals angst, depressie, psychose. Dan ben je klaar. Dergelijke verzamelcategorieën zijn veel te breed voor stigmatisering, dus dat is ook een groot voordeel.”

Volgens Van Os zou er veel meer naar de zorgbehoefte moeten worden gekeken, en hij had gehoopt dat er zo’n soort systeem in de DSM-5 zxou komen toen hij toetrad tot de commissie. Maar dt is niet gelukt. Op de vraag of hij zelf de DSM weleens uit de kast haalt, schudt hij het hoofd: “Nooit.” 

De criteria zijn zo flexibel, je kunt iemand altijd wel iets op zijn hoofd plakken. Tachtig procent van de antidepressiva wordt voorgeschreven door huisartsen. Voor Ritalin geldt iets soortgelijks: zestig procent van de recepten wordt niet door kinderpsychiaters maar door andere hulpverleners voorgeschreven.”

Psychische oorzaken voor psychiatrische ziektebeelden

“Nu komen we erachter dat er misschien ook psychische oorzaken zijn voor psychiatrische ziektebeelden. We denken dat er bij ziekten als schizofrenie of depressie allerlei symptomen zijn die weer andere symptomen oproepen. Als je somber bent, ga je vanzelf denken dat mensen negatief over je denken. Die gedachten kunnen stemmen worden die je dat vertellen. Dan ga je je misschien wel terugtrekken, je komt niet meer de deur uit ien gaat jezelf verwaarlozen. Anderen worden er misschien wel heel angstig van, gaan mensen in paniek opbellen of veel drinken. Die oorzakelijke ketens hebben we wellicht gemist. We gingen er te veel vanuit dat symptomen braaf allemaal tegelijk ontstaan door een genetisch probleem. Alsof het levensverhaal van patiënten er helemaal niet toe doet.”

Het interview is twee maanden na publicatie gratis te lezen op de website van Trouw. Je kunt het ook eerder lezen door ervoor betalen via de site van Trouw. De titel van het artikel is ‘Angst, depressie, psychose…klaar‘. Je kunt er via een tweet van Maurits1990 wel iets van lezen.

Update 15 april 2013:  Inmiddels is het gehele artikel inderdaad netjes te lezen op de website van Trouw. Klik daarvoor op: ‘Angst, Depressie, psychose…klaar‘.

Update 16 april 2013: In een uitzending van Labyrint komt Jim van Os aan het woord in een kritische analyse van DSM V, waarin hij samen met psychiater Allen France en ervaringsdeskundige Wilma Boevink ook spreekt over de medicalisering van normaal gedrag. Je kunt de uitzending bekijken via de tweede Psychose Anders site.

 

 

Psychose Anders Voorlichting versus Therapie

Op 6 november 2012 schreef Jsgn3 een reactie op het artikel Gevraagd: Mensen die alternatieve Psychose Educatie willen aanbieden (1). Mijn reactie hierop mondde uit in een hoeveelheid tekst die in mijn ogen zinvol genoeg is om te plaatsen in een nieuw artikel. Hieronder volgt allereerst de opmerking van Jsgn3, met daarna mijn antwoord.

Een interessant initiatief. Maar ik vraag me af of ik geholpen zou zijn met de dingen die iemand van het ‘Psychose Anders Voorlichtingsteam‘ mij zegt, iemand die het “PsychoseAnders gedachtengoed” vertolkt. Om hier wat meer duidelijk over te krijgen neem ik vier voorbeelden uit mijn eigen leven, die ik me zo goed mogelijk heb proberen te herinneren. Elke keer is de vraag: wat zegt iemand van het voorlichtingsteam? Omdat dit voorbeelden uit mijn eigen leven zijn kan ik dus zeggen hoe het afgelopen is toen ik hulpverleners met ongeveer deze verhalen benaderde. Deze afloop zal ik schrijven, per PsychoseAnders antwoord. Desgewenst kan ik nog meer voorbeelden geven.

1) Ik, man, ben 18 en heb nergens zin meer in. Ik heb onlangs griep gehad. Ik zit in de maanden voor mijn HAVO examen. Ik heb mijn bloed laten testen, maar dat is gewoon goed.
2) Ik ben 30 en heb slaapklachten na een verblijf van +/- 1,5 week in Amerika, gevolgd door een week griep, en een paar dagen in Italië. Ik meld me ziek. Ik probeer verschillende keren weer te gaan werken, maar na een paar dagen kan ik dan weer niet goed slapen. Ik zie duiveltjes in het patroon van de gordijnen. Ik word er uitgeput en radeloos van. Ik denk er aan voor de trein te springen als ik op het station sta.
3) Ik ben 30 en ik ben gisteren in het water gesprongen. Ik had het idee dat ik de wereld kon redden als ik dat deed. Ik had een stem in mijn hoofd die tegen mij sprak. Ik denk dat dat God was. Ik spreek veel, en maak woordspelingen. Ik gebruik anafranil, dat is een anti depressivum.
4)Ik ben 33 en mijn vader is een aantal weken geleden overleden. Ik ben mijn eerste serieuze relatie kwijt. Ze was wel bij de begrafenis, wat ik heel fijn vond. Ik moet veel denken, en slaap slecht. Ik denk dat er dingen gebeuren die met mij te maken hebben. Ik zag bijvoorbeeld mijn naam op het hek van de begraafplaats staan, en dacht dat dat geen toeval was. Ik heb dit allemaal zo’n beetje wel eens eerder gehad.

In het perspectief van het medisch circuit wordt al snel gesuggereerd dat een psychose of schizofrenie eigenlijk een soort onzichtbare ‘tumor’ is die ergens in de hersenen of in de hersenstofwisseling huist, ook al is daar nog altijd geen enkel bewijs voor.

Beste Jsgn3, bedankt voor je interessante insteek. Het geeft me een gelegenheid om duidelijk de grenzen van het ‘voorlichtingsschap’ af te bakenen. Ten eerste lijkt het me handig om duidelijk een onderscheid te maken tussen ‘voorlichting’ en ‘therapie’. Terwijl de term ‘psychosebegeleider’ veel meer weg heeft van therapie, is iemand die voorlichting geeft vanuit het Psychose Anders perspectief ook echt iemand die veelal slechts éénmalig een ander beeld wil aanreiken.

Het hoofddoel is dan ook simpel: probeer mensen die te maken krijgen met afwijkend gedrag en afwijkende gevoelens en gedachten, de mogelijkheid aan te reiken dat het geen uiting hoeft te zijn van gestoorde hersenen vanwege een soort sluimerende hersenziekte, een soort psychiatrische ‘tumor’ of een psychiatrische stofwisselingsstoornis.

Een Psychose Anders Voorlichter probeert ‘nuchter’ mensen de mogelijkheid te laten zien dat het afwijkende, gestoorde gedrag een uiting kan zijn van levensproblemen, levensuitdagingen die gewoonweg even te groot zijn geworden om goed te hanteren. Zoals al vaker gezegd op deze site, sommigen worden erg depressief, anderen gaan aan de drank, of gaan heel veel gamen, of eten zich helemaal vol, maar sommigen gaan om met deze levensproblemen door in zekere zin, erg creatief, en veelal volledig onbewust, beelden en zaken te zien of horen, die zij alleen zelf zien.

Angsten kunnen armen en voeten krijgen, gehuld in gordijnenduiveltjes, of misschien wel met de stem van een of andere ‘god’. Er zijn zoveel mogelijkheden, en de ene psychose is de andere niet, omdat mensen ook allemaal zo anders zijn. Het praten in algemeenheden is dan ook lastig.

De hoofdboodschap is dat het sommige mensen nu eenmaal onder grote druk of stress in een situatie kunnen terechtkomen die wat weg heeft van de droomtoestand of nachtmerrie, waarbij het normale wakende bewustzijn de grip in verschillende gradaties kan verliezen en in zekere zin is overgeleverd aan het krampachtig interpreteren van signalen van die woest-kolkende stroom uit het onbewuste. In zo’n situatie worden er natuurlijk erg veel interpretatiefouten gemaakt, zoals je beschrijft in situaties 3 en 4, maar liever een foute interpretatie dan helemaal geen verklaring voor al die gekke ervaringen die je met niemand lijkt te kunnen delen (2).

Een Psychose Anders Voorlichter zou bij de interpretatie van die ‘Jsgn3’ op het begrafenishek kunnen suggereren dat het een symbool zou kunnen zijn uit de onbewuste regionen die het thema aanreiken met betrekking tot je eigen sterfelijkheid. Hoe denk je daar over? Hoe bang ben je daarvoor? Deze interpretatie die voortkomt uit het idee dat afwijkend gedrag of interpretaties niet zomaar langskomen, toont in mijn ogen meer respect dan de standaard-medisch-model-verklaring die erop neerkomt dat je leidt aan een psychotische stoornis, ergens mysterieus gezeteld in je hersenen, die met medicatie onder bedwang gehouden dient te worden om je te beschermen tegen waanzin als het zien van je eigen naam op een begrafenishek en dan nog denken dat het iets te betekenen heeft.

We hebben het begin 2012 op de site gehad over synchroniciteit (3) en de mogelijkheden die het biedt om dit verschijnsel op een speelse, oppervlakkige manier te gebruiken om bepaalde onderwerpen met een lading aan te kaarten en van hun lading te ontdoen.

Laatst sprak ik met iemand die ook even ‘gek’ was geworden. Bij navraag bleek ze 5 nachten achtereen niet geslapen te hebben. Vanuit het medische model werd er toch al snel naar antipsychotica gegrepen en werd het diagnose-monster uit de kast gehaald, maar je kunt je natuurlijk afvragen of niet iedereen zou gaan flippen of gekke dingen zou gaan zien of denken als je zoveel nachten achtereen niet slaapt.

Een psychose anders-voorlichter zou dan benadrukken dat het eerder een normale reactie is op moeilijke omstandigheden of inadequate coping (4) en niet zozeer een uiting van een psychiatrische ‘sluimertumor’.

In situaties 2 en 4 noem je ook slaapklachten. Het moeilijk in slaap kunnen vallen lijkt me een strategie kunnen zijn van je lichaam om aan te geven dat er echt dingen moeten veranderen in de manier waarop je met uitdagingen/problemen of onprettige gevoelens omgaat. Een psychose lijkt me niet zomaar spontaan uit het niets te ontstaan.

Het aanpakken van de redenen voor de slaapklachten lijkt me dan ook zinvoller dan het integreren van een beeld van een of andere vage psychiatrische stofwisselingsstoornis die ervoor zorgt dat je niet goed kan slapen.

Een Psychose Andes Voorlichter zal altijd proberen te wijzen op de mogelijke ‘bezielde’ bedoelingen achter een psychose, terwijl het medische psychiatrische circuit vooral zal wijzen op ‘kapotte’ of zieke hersenen, een vrij ontzield perspectief dat voortkomt uit een even ontzield wereldbeeld (5).

LINKS

(1) https://psychoseanders.wordpress.com/2012/11/01/gevraagd-mensen-die-alternatieve-psycho-educatie-willen-aanbieden/

(2) https://psychoseanders.wordpress.com/2011/06/28/vertroebelende-interpretatie-stelligheid/

(3) Toeval of niet? Een vraag om gek van te worden! (https://psychoseanders.wordpress.com/2012/02/06/toeval-or-not-toeval-een-vraag-om-gek-van-te-worden/)

(4) https://psychoseanders.wordpress.com/2012/04/24/stoeien-met-metaforen-en-begrippen-4-manieren-om-te-kijken-naar-psychiatrische-symptomen/

(5) https://psychoseanders.wordpress.com/2010/03/22/de-rol-van-je-mensbeeld-bij-het-al-dan-niet-accepteren-van-psychofarmaca-als-werkelijke-oplossing/

Zonder Medicatie een goede Mentale Weerstand opbouwen tegen Psychotische Kwetsbaarheid

Laatst ontving ik een bericht van Ralf Arends waarin hij schrijft over de manier waarop hij zonder medicatie erin geslaagd is om om te gaan met zijn psychotische episode en zijn psychosegevoeligheid. Vanzelfsprekend met zijn toestemming wil ik de brief hieronder plaatsen. In het artikel ‘Stoeien met metaforen en begrippen‘ (1) worden vier metaforen genoemd waarmee je naar psychotische verschijnselen zou kunnen kijken. Ralf gebruikt hierbij de medisch model-metafoor om zijn ervaringen in te kaderen.

Ralf: “Bedankt voor het opzetten van deze website. Het valt in één lijn met het gedachtegoed dat ik al ruim twee jaar met succes praktiseer voor het herstel van mijn eigen psychose.

Ik ben eigenlijk vanaf dag 1 sinds mijn vertrek uit de psychiatrische afdeling (mei 2009) volgepropt met antipsychotica. Zware medicatie die voor mij het leven niet meer de moeite waard maakten. Sterk afgenomen seksualiteit, an algehele onderdrukking van levenslust waren voor mij het gevolg.

Ik heb mezelf onderwezen om te herstellen van mijn psychose, zuiver door psycho-educatie, cognitieve gedragstherapie en het lezen van ervaringen van anderen. Ik leef momenteel een vrij aangenaam en rustig leven met een full-time baan en alle nevenactiviteiten die ik had voor mijn psychose. Maar ik leef nog steeds met psychosegevoeligheid.

Ik slik echter geen medicatie. In februari 2011 heb ik mijn psycholoog uitgelegd dat ik wilde stoppen met mijn medicatie omdat ik:

– zelden nog last had van psychotische voortekenen
– een objectieve derde-persoons visie had ontwikkeld waarmee ik mijn eigen onwerkelijke gedachten kon corrigeren.
– mijn psychotische denkbeelden had ontleed en deze had ontdaan van elke betekenis of emotionele lading
– geen angst meer voelde bij het optreden van psychotische voortekenen
– prima kon leven met een onderschatting van de betrouwbaarheid van mijn eigen waarneming ten tijde van psychotische voortekenen
– goed in staat was om te constateren wanneer psychotische voortekenen optraden

zie (3) voor herkomst illustratie

Ik had veel gelezen en ik heb mezelf grondig geconfronteerd met mijn waanideeen die voortvloeiden uit mijn psychose om zodoende mijn eigen waanzin te onderstrepen. Maar mijn behandelaar wist me alleen maar te vertellen dat het erg risicovol was om te stoppen met mijn medicatie.

Ik ben niet tegengewerkt om een poging te wagen en mijn behandelaar was uiterst betrokken, maar anderzijds werd mijn idee om met medicatie te stoppen ook niet aangemoedigd. Hierdoor voelde ik me erg onzeker en was de angst voor terugval groot.

Wanneer ik praat met mijn behandelaar wordt me regelmatig verteld dat ik een uitzondering ben en dat slechts weinig mensen in staat zijn om ‘mijn’ methode (pretentieuze verwoording, excuses hiervoor) te gebruiken en dat afhankelijkheid van medicatie in de meeste gevallen beter is. En daar ben ik het niet mee eens.

Ik ben slechts een ervaringsdeskundige, maar ik zou met zoveel liefde anderen met deze ziekte helpen. En jullie hebben een prachtig platform. Ik heb verhalen klaar. Ik heb in een verschrikkelijke wereld gezeten en ik realiseer me dat het leven (zelfs met medicatie) een hel is, wanneer je geen rationele positie kunt innemen t.o.v. je eigen ziekte en je betekenis blijft verlenen aan je eigen wanen.

De irritatie die ik heb met behandeling van psychoses door medicatie ligt meer in het concept. Want van pillen leer je helemaal niks. Het is zuivere symptoombestrijding (in dit geval door de onderdrukking van externe impulsen). En je creeert afhankelijkheid en het geloof dat een terugval onvermijdelijk is, wanneer je ophoudt.

Er is tijdens mijn psychose niemand geweest die ook maar heeft geprobeerd om me uit te leggen wat er aan de hand was. Mijn behandelaar kwam pas in beeld nadat ik ontslagen was uit het ziekenhuis. Ik had graag gewild dat er tijdens mijn opname iemand was geweest die me had uitgelegd dat ik gewoon aan het trippen was en die een poging had gewaagd om me eruit te praten. Iemand die me had uitgelegd dat alles dat ik op dat moment meemaakte, slechts een verandering was in ‘mijn perceptie van de realiteit’ en niet een verandering in de realiteit zelf.

Ik ben momenteel bezig met het uitschrijven van mijn verhaal. Heel kort door de bocht komt het er op neer dat ik het mogelijk acht om zonder medicatie een gezonde mentale (en zeer leefbare) weerstand op te bouwen tegen psychosegevoeligheid.

De lullige constructie aan de ziekte is dat, als ik forums lees en naar mezelf kijk, de grootste initiator en stressfactor voor terugval juist de angst is voor een volgende psychose. De grootste wens voor mensen met deze ziekte is om het vertrouwen terug te winnen in de eigen waarneming. Maar ook dit verandert niks aan de verwarring die velen een leven lang meedragen t.g.v. de ervaringen tijdens hun psychose.

Het voornaamste doel van de methode die ik heb toegepast op mezelf is het wegnemen van de angst. Het idee erachter is dat iemand die met een schuin oog kijkt naar de betrouwbaarheid van zijn waarneming, in feite niet psychotisch kan worden. Mensen kunnen de meest afgrijselijke dingen zien in horrorfilms en toch niet verward raken. Omdat ze weten dat het een berg onzin is en verder geen conclusies verbinden aan wat ze gezien hebben.

Psychotische Denkbeelden en Hun Mogelijke Betekenissen‘ (2) is voor mij een aftekenlijst voor alles wat ik heb meegemaakt. Heel trefzeker.”

VOETNOTEN

(1) https://psychoseanders.wordpress.com/2012/04/24/stoeien-met-metaforen-en-begrippen-4-manieren-om-te-kijken-naar-psychiatrische-symptomen/
(2) https://psychoseanders.wordpress.com/2010/03/16/psychotische-denkbeelden-en-hun-mogelijke-betekenis/
(3) http://www.shreyanandy.blogspot.com/2010/12/man-in-glass-by-anonymous.html

Genezing van Bipolaire Stoornis door Visualisatie-oefening

Hieronder volgt een fragment dat afkomstig is uit het boek ‘Bewustzijn als medicijn‘ van Gill Edwards. Een echte aanrader voor degene die geloven dat psychiatrische problemen vooral niet-lichamelijke oorzaken hebben. In dit citaat kun je lezen over hoe iemand die 20 jaar lang de diagnose bipolaire stoornis met zich had meegedragen opknapte doordat ze een verandering teweeg bracht in de oorzaken van haar problemen.

“Een bipolaire stoornis bijvoorbeeld is een mentaal gezondheidsprobleem dat naar men algemeen aanneemt ‘veroorzaakt’ wordt door gebrekkige genen of een verstoorde biochemie (1).

Therapeut en auteur Sasha Allenby worstelde ooit met de bipolaire stoornis, naast meervoudige verslavingen en het chronische vermoeidheidssyndroom (ook bekend als ME).

Toen ontdekte ze de energetische psychologie en andere vormen van genezing, en ging aan haar herstel werken. Op een workshop over Matrix Reimprinting, herinnerde Sasha zich een traumatisch incident uit haar jeugd, waarin een paar ongepaste foto’s van haar waren genomen. Hoewel ze het als volwassene voor elkaar had gekregen om die foto’s te bemachtigen en te vernietigen, zat er nog steeds een bevroren en getraumatiseerd zelf in haar verborgen.

Als ze over deze herinnering praatte, werd de stress-respons geprikkeld, en daalde ze snel af naar het zwarte gat van depressie – waarvan ze uit lange ervaring wist dat die weken zou aanhouden.

Gelukkig zag een ervaren therapeut Sasha’s ellende en hielp haar de gebeurtenis te verwerken. In haar visualisatie kreeg het bevroren zelf uit het verleden een doos lucifers, en de aanmoediging om de doos foto’s in de brand te steken. Tot Sasha’s verbazing nam de depressie onmiddelijk af – en dit markeerde het abrupte eind van haar bipolaire stoornis, die nooit is teruggekeerd.

Een ernstige aandoening die twintig jaar had geduurd, en die door de meeste artsen wordt beschouwd als genetisch of biochemisch van oorsprong, werd in een half uur tijd volkomen opgelost – door de gebeurtenis te verwerken die haar had getriggerd.”

Voetnoten
(1) https://psychoseanders.wordpress.com/2010/01/27/de-mythe-van-de-chemische-onbalans-in-de-hersenen/