Toeval or not Toeval? Een Vraag om Gek van te worden

INTRODUCTIE
Er zijn vele manieren waarop iemand tijdelijk even ‘gek’ kan worden. Zo kun je gek worden van verdriet, schuld, schaamte, van eenzaamheid, angst, etc. Je kunt jezelf ook gek denken door bepaalde thema’s op te pakken die eigenlijk té groot voor je zijn op dat bepaalde moment in je leven. Soms word je echter ook haast gedwongen om na te gaan denken over bepaalde thema’s omdat je anders juist gek wordt als je er niet iets mee doet.

Een onderwerp dat hoog scoort op de lijst van potentiële gekmakers is het onderwerp: is dit nu toeval of niet?

Ik merk dat er bij de bespreking van dit onderwerp de nodige verwarring ontstaat omdat mensen de woorden ‘toeval’ op verschillende manieren inzetten. Zoals het bij de benadering van het verschijnsel psychose van belang is welk standpunt je inneemt in het lichaam-geest vraagstuk (1), zo bepaalt je standpunt in een andere discussie ook sterk de manier waarop je over ‘toeval’ praat.

Omdat niemand er bij gebaat is om gek te worden als het niet hoeft, kan het handig zijn om te proberen wat duidelijkheid te scheppen in de discussie en het woordgebruik. Dan weten we in ieder geval waar we op doelen bij het gebruik van bepaalde woorden en wellicht kan dat ook een bijdrage leveren aan het beter omgaan met de verschillende aspecten van zaken als toeval of  ’sychroniciteit’ (2), waardoor je misschien kunt voorkomen dat een psychose nodig is.

DETERMINISME VERSUS ‘ALLES IS TOEVAL’

DETERMINISME
Voordat je zinvol over ‘toeval’ kunt praten is het mijns inziens van belang om te weten waar je staat in het spectrum dat loopt van compleet deterministisch tot aan ‘alles-is-toeval’.  Hoeveel van wat er gebeurt in de wereld eigenlijk, staat eigenlijk van te voren al ‘vast’?

Vanuit een extreem deterministisch perspectief zou je kunnen zeggen dat alles van tevoren al bepaald is. Er is een soort van hoger ordeningsprincipe, een overkoepelend ‘bewustzijn’ of misschien wel een ‘god’ die niets aan het toeval overlaat en vanaf het begin tot het einde precies weet wat er gaat gebeuren in iemands leven en in het leven van iedereen en alles op de planeet en daar buiten.

De consequentie van deze houding is dat iedereen (zonder het te weten) alleen het voorgeschreven script uitvoert en dat er voor vrije wil geen enkele ruimte is: vrije wil is een illusie die ons slechts het idee geeft dat we wel invloed kunnen uitoefenen, maar in feite draaien we alleen een voorgeprogrammeerd programma af.

ALLES IS TOEVAL, NIETS STAAT VAN TE VOREN VAST
Tegenover het determinisme staat het idee dat je het ‘alles-is-toeval’-perspectief zou kunnen noemen. Deze benadering is momenteel in de westerse wetenschap erg in zwang. In tegenstelling tot het determinisme wordt gesteld dat alles wat er gebeurt eigenlijk min of meer toevallig plaatsvindt. Er is geen enkel doel; er is geen sturend bewustzijn in welke vorm dan ook.

Het heelal is toevallig ontstaan door een toevallige big bang, waarbij volledig willekeurig allerlei elementen samenklonterden die uiteindelijk toevallig het leven lieten ontstaan met uitingsvormen als diersoorten zoals giraffes, neushoorns en dolfijnen. De mens is ook ten gevolgde van deze kettingreacties aan toevalligheden ontstaan. Niets stond/staat van te voren vast.

Bij de deterministische kijk kun je je afvragen wat de zin nou zou kunnen zijn van het afspelen van een volledig vastgelegd programma, waar niets meer aan te wijzigen valt. Bij het ‘alles-is-toeval’-perspectief kun je je afvragen of het niet allemaal een beetje té toevallig is.

TOEVAL, BETEKENISRIJK TOEVAL & SYNCHRONICITEIT

In de vorige eeuw heeft de psychiater Carl Gustav Jung het begrip synchroniciteit geïntroduceerd in de psychologie. Voor het gemak definieer ik synchroniciteit als het verschijnsel waarbij twee schijnbaar toevallige zaken op een moment, op een betekenisrijke wijze samenkomen, zonder dat er een causaal verband is.

Een beroemd voorbeeld dat Jung noemde van synchroniciteit vond plaats tijdens een therapiesessie. Juist op het moment dat zijn cliënte sprak over een droom waarin een scarabee (een soort kever) voorkwam, vloog er een scarabee de ruimte in. Deze kevers zouden in de omgeving waar Jung woonde zeer ongebruikelijk zijn (3). Zomaar toeval of een geval van betekenisrijk toeval, en voor wie dan, en door ‘wie’  of  ’wat’ veroorzaakt?

BOODSCHAPPEN ZIEN

Als je iets gaat zien als een betekenisrijk toeval, dan is er dus ook een betekenis, een boodschap zou je kunnen zeggen. In augustus 2010 schreef ik een stukje waarin ik sprak over het verschijnsel ‘wijze onbewuste aandachtsfocusing’ (4). Hiermee doel ik op de mogelijkheid dat er bepaalde lagen in ons onbewuste zouden kunnen zijn, die ons bewustzijn een boodschap willen geven (die we eigenlijk liever niet willen horen).

Het onbewuste zou de ‘techniek’  kunnen hebben om de aandacht van ons bewustzijn wat te sturen; om bepaalde zaken wat meer te laten opvallen dan andere, in de hoop een bepaalde boodschap, een bepaald inzicht te laten indalen in het bewustzijn, of om het bewustzijn te dwingen een keuze te maken. Zo kun je op een bepaalde dag voor een boekenkast staan en één bepaalde titel zien, terwijl je drie maanden later voor diezelfde boekenkast staat waarbij je aandacht meteen naar een andere titel wordt getrokken. Hoe kan dat?

DRIE SOORTEN SYNCHRONICITEIT

Wat in mijn ogen van belang is bij de omgang met dit verschijnsel – als het tenminste binnen je realiteit past – is dat je je hoofd niet probeert te breken over de precieze werking van het mechanisme. Voor mij werkt het het beste als je het eerder probeert te zien als een soort van ‘knipoog’ van een bepaalde laag van bewustzijn waar ik zelf niet bij kan. Misschien is het god, misschien is het een hoger aspect van mezelf, misschien is het onzin.

Wat vooral van belang is, is de schoonheid ervan te zien en ook daadwerkelijk na te denken over de betekenis of boodschap. Als je steeds overal zwangere vrouwen ziet lopen, dan kun je je afvragen hoe dat komt, maar je kunt ook het onderwerp zelf aanpakken door voor jezelf te besluiten of je nog een kinderwens hebt of niet, en wat je daar dan nog mee zou willen. Houdt het vooral praktisch.

In een ander project (2) onderscheid ik drie soorten synchroniciteit: positieve, negatieve en valse synchroniciteit. Het gevaar van teveel bezig zijn met synchroniciteit is dat je meer met het verschijnsel bezig bent dan met de boodschap. Zeker als je je niet optimaal voelt is het volgens mij niet te adviseren om jezelf toe te staan veel met dit onderwerp bezig te zijn. Daarbij komt dat je je ook gewoon kunt vergissen.

Ik zou zeggen: accepteer in dergelijke omstandigheden dat het een verschijnsel is waar je een ruimer, stabieler en mogelijk ook liefdevoller bewustzijn voor nodig hebt om het werkelijk te kunnen doorgronden en ga vooral praktisch om met de onderwerpen die je worden ‘aangereikt’: loop er niet voor weg, maar pak ze aan en maak je niet druk om de eventuele boodschapper zelf.

AFRONDING

Er valt natuurlijk nog héél véél meer te vertellen over dit onderwerp. Ik heb hier een poging gedaan voor een introductie. Ik zou er graag nog verder over willen uitwijden, maar dan wordt het artikel te lang, en bovendien wordt de kans dan ook groter dat de ‘realiteitsperspectieven’ minder gaan overlappen. Graag hoor ik jullie gedachten en ervaringen over de manier waarop je met ‘betekenisrijk toeval’ kunt omgaan, als je er al in gelooft, en hoe je er ook de weg in kunt kwijtraken en uiteindelijk weer de weg kan terugvinden.

VOETNOTEN
(1) http://psychoseanders.wordpress.com/2010/03/22/de-rol-van-je-mensbeeld-bij-het-al-dan-niet-accepteren-van-psychofarmaca-als-werkelijke-oplossing/
(2) http://noetiek.wordpress.com/2011/05/29/drie-soorten-synchroniciteit/
(3) http://nl.wikipedia.org/wiki/Synchroniciteit
(4) http://psychoseanders.wordpress.com/2010/08/10/wijze-onbewuste-aandachtsfocusing-i-p-v-betrekkingswaan-of-geheime-boodschappen-van-de-tv/

Genezing?? Een waanidee!!

Hier volgt een tweede bijdrage van Christina:

Wat gebeurt er als je op een groot (Amerikaans) forum zegt dat je gelooft dat het mogelijk is om te genezen van de manisch depressieve stoornis?

De suggestie was dat het in een aantal gevallen mogelijk is om de medicatie af te bouwen en zonder symptomen een relatief goed leven te leiden.

Hier een overzicht van de reacties:

* Manisch depressiviteit IS niet te genezen.
* Manisch depressiviteit is een biologisch probleem dat met medicijnen moet worden behandeld, net als diabetes en kanker.
* Manisch depressiviteit is een ‘cyclische’ ziekte: het kan jaren goed gaan maar dat zegt niets; het kan tóch altijd weer terugkomen.
* Je mag niet op dit forum zeggen dat het mogelijk is zonder medicatie te leven want daarmee moedig je mensen aan om zomaar met de medicijnen te stoppen en dat is veel te gevaarlijk
* Pietje (Marietje, Klaasje) is met de medicijnen gestopt en meteen weer manisch geworden, heeft een Jaguar gekocht, zelfmoord gepleegd, enzovoorts.
* Jij bent niet manisch depressief als je zonder medicatie kunt.
* Je beledigt de manisch depressieve mensen op dit forum.
* Als je dat gelooft weet je te weinig over deze stoornis.
* Je hebt geen idee van het lijden van de manisch depressieve mens.
* Als je zonder medicijnen kunt ben je verkeerd gediagnosticeerd, óf je hebt slechts een heel mild geval van manisch depressiviteit.
* Het is niet waar dat jij zonder medicijnen kunt want je neemt soms nog een beetje seresta.
* Je kunt pas zeggen dat je genezen bent als je tien jaar totaal medicijnvrij bent en geen symptomen hebt gehad.
* Jij weet niet wat het is om een depressie te hebben.
* Dat je zegt dat het mogelijk is te genezen betekent dat je ons beschuldigt dat we niet hard genoeg hebben geprobeerd zonder medicijnen van onze problemen af te komen.
* Ik heb alles al geprobeerd en het werkt niet.
* Ik ken geen mensen die zonder medicijnen kunnen als ze manisch depressief zijn. (M.a.w. het kan niet).
* Je moet altijd ervan uitgaan dat je ziek bent en nooit denken dat je genezen bent.
* Als jij denkt dat je (aan het) genezen bent dan is dat júist een teken dat je ziek bent, het is een gebrek aan ziekte-inzicht.
* We hebben allemaal allang alles geprobeerd en het werkt niet, denk niet dat wij dom zijn.
* Ik geloof wel dat zelfzorg belangrijk is, gezond eten, beweging en zo…  ik zou misschien wel van de medicijnen af kunnen maar ik ben er te lui voor…
* Niemand vroeg verder uitleg over het idee van genezing.
* Niemand vroeg hoe het mogelijk is om zo ver te herstellen dat je de medicijnen kunt afbouwen; het lijkt of niemand geïnteresseerd is in hoe dat kan of hoe dat te bereiken.

Wat ik hieruit leer is dat er zeer veel geloof is bij deze mensen in de twee basis-uitgangspunten van de psychiatrie:

1. Manisch depressiviteit is een ziekte die niet over gaat en die steeds weer terug komt
2. Je moet levenslang medicatie gebruiken bij deze ziekte

Dit terwijl ik lees in het  boek ‘Anatomy of an Epidemic’ van Robert Whitaker, (en ook bij anderen) dat er eigenlijk nooit een goed bewijs is geleverd voor de theorie van de ‘chemische onbalans’ in de hersenen, de zogenoemde biologische oorzaak voor ‘psychiatrische ziekten’.

En dat de medicijnen die gebruikt worden in feite op de lange duur dezelfde symptomen kunnen gaan veroorzaken waar ze oorspronkelijk tegen gegeven werden. Zeker wanneer men stopt met deze middelen.
(Zie evt. (1))

Ik kan hier een paar van mijn eigen gedachten en ervaringen tegenover zetten:

* Misschien is het belangrijk om niet al te vaste waarde te hechten aan wat ‘de psychiatrie’ zegt en een open geest te houden ten aanzien van andere mogelijkheden. En misschien ben jij toevallig wel die ene persoon die wél geneest, of in elk geval flink vooruitgaat.

* Misschien is het wel niet zo belangrijk om je druk te maken over of manisch depressiviteit nu wel of niet genezen kan worden. Mogelijk is het belangrijker om je te focussen op innerlijke vrede.

* Misschien is het beter om niet de hele tijd af te zitten wachten en op te letten of er al een nieuwe episode van ziekte aan komt; mogelijk is het belangrijker je bezig te houden met activiteiten en mensen die je ‘voeden’ en energie geven.

* Het zou zo kunnen zijn dat je ‘krijgt wat je gelooft’. Als je heel vast gelooft dat je ziek bent en steeds nieuwe episodes van ziekte zult doormaken, zal dat zijn waar je op ingesteld bent en mogelijk zul je je dan zoveel zorgen maken, dat het bijdraagt aan nieuwe perioden van ziekte en moeilijkheden. Als je begint te geloven – of alleen maar te overwegen – dat je misschien wel kunt genezen, is dat een heel ander perspectief en mogelijk ga je dan meer aandacht geven aan alle kleine tekenen die mogelijk aangeven dat dit het geval is.

* Of je nu wel of niet medicijnen slikt; het is altijd mogelijk om zo veel en zo goed mogelijk aandacht te besteden aan hoe je leven is: Eet je gezond? Kom je regelmatig buiten in de frisse lucht? Heb je een netwerk van mensen om je te steunen? Heb je activiteiten die je voldoening geven? Doe je aan lichaamsbeweging? Zijn er dingen die je dwars zitten, emotioneel en psychisch, en die vragen om aandacht en een oplossing?

Als je op al deze terreinen goed voor jezelf gaat zorgen, kan het zijn dat er een moment komt waarop je het gevoel krijgt dat je de medicatie niet meer, of niet meer zo hard, nodig hebt. En is het misschien mogelijk om heel voorzichtig en met goede ondersteuning, te gaan afbouwen.

* Misschien is het wel zo dat juist als iemand te veel waarde hecht aan ‘medicijnvrij’ zijn, het mis gaat wanneer die persoon stopt met  de medicatie. Er zit dan namelijk zo veel lading op dat het té belangrijk wordt of het lukt of niet. Dit creëert ook weer spanningen. De beste houding zou weleens kunnen zijn: “ik probeer het, blijkt dat ik niet zonder medicatie kan, dan begin ik er weer mee”. En intussen zoals hierboven gezegd, aandachtig blijven werken aan het verbeteren van concrete terreinen van je leven.

* Misschien dat ‘herstel’ en ‘genezing’ wel heel veel te maken hebben met het aanleren van een (meer) ontspannen houding ten aanzien van het leven.

Zie ook gerelateerde artikelen:
- De Mythe van de Chemische Onbalans in de Hersenen
- Je Medicijnen kunnen je probleem zijn: beslis zelf
- In de wurggreep van het Medische Model
- Bang je Behandelaanbod te verliezen en de Patiëntenrol
- Het belang van Ziekte-geloof

Voetnoten:
(1) http://robertwhitaker.org/robertwhitaker.org/Bipolar%20Illness.html en Anatomy of an Epidemic

Het ‘Olifant-syndroom’

Hieronder volgt een bijdrage van Christina.

Er is een verhaal over hoe ze olifanten temmen. Ze nemen een baby-olifant en binden hem met een dik touw of een ketting aan een boom. Het dier wil natuurlijk weg en rukt en trekt, maar het kan niet wegkomen. Na lange tijd verzet, leert de olifant accepteren dat het niet mogelijk is om weg te komen. Hij probeert het niet eens meer.

Als de olifant groot is zou hij makkelijk het touw kunnen stuk trekken of de boom ontwortelen. Maar de volwassen olifant  ‘weet’ dat proberen te ontsnappen geen zin heeft. Dus kan men hem met een dun touw aan een klein paaltje vastmaken en hij blijft staan. Het is zijn eigen geloof en niet de feitelijke omstandigheden die hem tegenhouden.
Dat komt bij me op als het gaat over het geloof van mensen in hun ‘psychiatrische ziekte’.

In de psychologie is er een naam voor de beschreven berusting: ‘aangeleerde hulpeloosheid’, heet het daar. Naar mijn eigen idee is dat dan het zoveelste etiketje dat je als ‘psychiatrisch patiënt’ opgeplakt kunt krijgen… net zoals ‘depressief’ of ‘bipolair’ of ‘ik-zwakte’.

Ik vraag me bij de term ‘aangeleerde hulpeloosheid meteen af ‘kan ik het ook weer AF leren?’. En ik voel me naar als ik voor ‘hulpeloos’ word uitgemaakt. Bovendien kan ik er nog bij bedenken dat als ik het zelf aangeleerd heb, het mogelijk nog mijn schuld is dat ik hulpeloos ben ook!

In feite denk ik niet dat ‘aangeleerde hulpeloosheid’ iemand’s schuld is. Het is geen kwestie van domheid of koppigheid. Olifanten zijn niet dom als je het mij vraagt, evenmin als degenen die ‘binnen de psychiatrie blijven’.

Maar als je eenmaal flink ‘ziek’ bent geweest, platgespoten, nare dingen hebt meegemaakt, opgesloten bent geweest, en er wordt je verteld dat dit komt doordat je een ziekte hebt, en dat je dat kunt voorkomen door maar netjes de pillen te slikken – dan is het vrij logisch om daar dan – na een lange periode van pijn en rouw – aan toe te geven en te ‘berusten’. Vooral als je niet beschikt over enige andere informatie dan de boodschappen die de psychiatrie je brengt.

ANDERE BOODSCHAPPEN
Waar het dus vooral om gaat, hoe we het ook noemen, is dat het belangrijk is dat er andere boodschappen beschikbaar komen.

Daniel Fisher, die zelf ooit met schizofrenie werd gediagnosticeerd, is gaan doorstuderen, psychiater geworden en nu vooraanstaand persoon in de ‘Empowerment’ beweging. Hij geeft in zijn PACE-manual (gratis te downloaden (1)) een prachtig overzicht van een aantal van deze ‘andere boodschappen’ die iemand die met een psychose te maken krijgt te horen zou moeten krijgen.

Hieronder een vrije vertaling van een vergelijking die hij maakt tussen wat de psychiatrie ons vertelt en wat men naar zijn idee zou moeten meedelen.
(P = Psychiatrie, D = Daniel Fisher):

P: Je hebt een psychiatrische ziekte.
D: Je ervaart ernstige emotionele stress die je leven in de maatschappij bemoeilijkt.

P: Je ziekte wordt veroorzaakt door storing in je genen of in de chemie van je hersenen.
D: Je problemen komen door een combinatie van trauma, verlieservaringen en een gebrek aan goede steun.

P: Je stoornis is niet te genezen.
D: Je kunt volledig herstellen.

P: Je moet niet gaan werken zolang je nog symptomen hebt.
D: Begin zo spoedig mogelijk met werk dat zinvol voor je is omdat werken bijdraagt aan herstel.

P: Je moet de rest van je leven medicatie gebruiken.
D: Het kan zijn dat medicatie voor jou behulpzaam is terwijl je ondertussen betere vaardigheden aanleert in hoe met jezelf om te gaan en andere manieren leert om bij te komen van ersntige stress situaties.

P: Je moet voorgoed onder begeleiding blijven van hulpverleners.
D: Je zult in staat zijn om je voornaamste steun te krijgen van lotgenoten en vrienden, meer dan van professionele hulpverleners.

P: Als je stress vermijdt kun je je misschien redden.
D: Je kunt weer uitdagingen aangaan, dromen hebben en een vervuld leven leiden.

P: Je bent je ziekte.
D: Je bent nog steeds een volledig mens.

P: Doordat je deze ziekte hebt ben je niet in staat om gevoelens uit te drukken of relaties te onderhouden.
D: Je ervaart zulke extreme gevoelens dat je het gevoel hebt dat het niet veilig is ze te tonen. Op den duur zul je je veilig genoeg voelen om je eigen gevoelens en die van anderen te begrijpen en om hechte relaties aan te gaan.

P: Je hebt niet dezelfde rechten en verantwoordelijkheden als anderen.
D: Je hebt alle rechten die andere burgers ook hebben.

P: Je bent gevaarlijker dan andere mensen in de maatschappij.
D: Je bent niet gevaarlijker dan de rest van de mensen in de samenleving.

P: Je zult geen partner of kinderen kunnen hebben.
D: Je kunt een partner vinden en kinderen krijgen wanneer je eenmaal verder hersteld bent.

Toen ik deze tekst van Fisher voor het eerst las stond ik er paf van: de uitspraken van de psychiatrie waren een vrijwel exacte weergave van wat mij destijds verteld werd na mijn opnames en diagnose. Ik weet dat dit mij in die periode volledig terneer geslagen heeft.
Deze boodschappen waren de touwen en kettingen die mij heel lang op mijn plaats hielden.

Ik was bang. Heel bang. Mij werd voorspeld dat als ik zou proberen me los te maken uit de ‘touwen en kettingen’, en bijvoorbeeld eens zou proberen zónder medicatie te leven, dat ik dan weer héél erg ziek zou worden (en dus weer opgenomen, opgesloten en platgespoten). Dit hoorde ik niet alleen van hulpverleners maar ook van ‘lotgenoten’.

Er was nergens iemand die me boodschappen kon brengen zoals Daniel Fisher die verwoordt. Wat had het een verschil gemaakt als iemand mij toen die dingen had kunnen influisteren!

Het is nog maar kort, en met dank aan een lange (spirituele) ontwikkeling, dat ik me in staat voel te bedenken – zeker weten doe ik het niet steeds – dat ik mogelijk inmiddels een volwassen olifant ben die misschien wel met een dun touwtje aan een klein paaltje vastgebonden is. Het is nog niet zo lang dat ik begin te beseffen dat ik mogelijk dat touw wel eens finaal in tweëen zou kunnen trekken!

Pas wanneer je – desnoods maar heel voorzichtig en met kleine rukjes – gaat trekken aan de ketenen die je binden, ze gaat beproeven, ontdek je je ware kracht…

VOETNOTEN
(1) http://www.power2u.org/downloads/pace_manual.pdf

Mopperen op de Wereld

INTRODUCTIE

Binnen het Psychose Anders Project proberen we te stoeien met een manier van praten over ‘psychoses’ en ander raar gedrag dat zoveel mogelijk probeert los te komen van de uiterst effectieve hersenspoeling vanuit het medisch-farmaceutisch-wetenschappelijk complex. Hierbij is het wezenlijk om bewuster om te gaan met het taalgebruik (1) waarbij vooral het gemak waarmee over ‘ziekten’ gepraat wordt de kern van het probleem lijkt te vormen.

Als je het boek leest van Trudy Dehue (2) dan vind je daar een krachtige beschrijving van hoe in de loop van de twintigste eeuw de depressie als ‘hersenziekte’  is geschapen door de psychiatrie in nauwe samenwerking met de farma-wetenschap.

Veel van deze dynamieken vinden we ook terug in het onstaan van de ‘ziekte’ schizofrenie waarbij er al decennia wordt gezegd dat er bijna bewijzen zijn dat er iets mis in de neurotransmitterhuishouding in de hersenen, maar in 2002 is nog eens bevestigd dat er voor geen enkele diagnose in DSM IV een fysiek bewijs is gevonden in het lichaam (3, 9).

GEEN ZIEKTE MAAR RARE COPINGSTIJL

Dus lijkt er genoeg reden om eens dat hele ziekte-denken overboord te gooien en te kijken wat er dan overblijft. Misschien is het handig om ook af te stappen van de term ‘psychotisch’ omdat het ook iets mystieks in zich heeft en lijkt te verwijzen naar een mysterieuze lichamelijke hersenafwijking. Misschien is het constructiever om gewoon te praten over raar, afwijkend, gestoord, gek of maf gedrag.

Dit ‘rare’ gedrag is dan eerder een van de manieren waarop je kunt omgaan met levensproblemen; een soort ‘rare copingstijl’, zou je kunnen zeggen. Zo kun je een copingstijl ontwikkelen die zich kenmerkt door heel vaag te worden, waardoor je de ander de indruk geeft dat er alleen als je heel diep zoekt er iets gevonden kan worden, maar alleen de allerbeste psychologen of therapeuten kunnen dat, waarbij het uiteindelijk de bedoeling is ervoor te zorgen dat het nooit gevonden kan worden (4).

MOPPEREN OP DE WERELD

Een andere manier kan zijn om als een waterval in het wilde weg te gaan associëren (5). Zo zijn er vele manieren om een bepaald ongewenst gevoel of verdriet niet te hoeven voelen of onder ogen te komen. Een van die manieren die je ook nog wel eens ziet is dat mensen beginnen te mopperen over hoe onrechtvaardig de wereld toch wel niet is.

Goed, er zijn natuurlijk genoeg redenen om kritiek te hebben op onze wereld. Denk maar eens aan het te ver doorgeschoten individualisme, de onstuitbare macht van de hebzucht die de wetenschap en de gezondheidszorg al vele decennia vergiftigt, de corruptie van de gestropdaste geldboeven die we vroeger bankiers noemden, etc.

Hoe beroerd we er ook voor mogen staan in de wereld, is dat volgens mij geen reden om dan maar te blijven mopperen en klagen. Ten eerste schiet je er weinig mee op, en ten tweede creëert het ook een negatieve spiraal waar je zelf steeds verder in kunt afdalen en bovendien leidt het er ook toe dat steeds meer mensen in je omgeving beginnen af te haken.

CONCLUSIE

Als je je niet langer kunt verschuilen achter een psychiatrisch-mythische ziekte dan houdt dat in dat er geen ziekte-inzicht meer nodig is, maar het impliceert wel dat je aan jezelf kunt gaan toegeven dat je soms raar doet in de ogen van de nodige mensen. Dat rare gedrag is echter in principe te veranderen, door eerst te accepteren dat je af en toe raar doet onder bepaalde omstandigheden, en vervolgens te gaan onderzoeken hoe het komt dat je zo’n copingstijl hebt ontwikkeld en onder wat voor soort omstandigheden jouw ‘gekke’ copingstijl de kop opsteekt.

Zoals er al vaak gezegd is op deze site geldt niets voor iedereen. Iedereen heeft zo zijn eigen vormen, en in een psychose kunnen ook de meest waardevolle inzichten worden aangedragen  (6,7,8). Ik zal dan ook zeker niet de mogelijke bewustzijnsverruimende dimensie willen ontkennen, maar tegelijkertijd kan ‘raar’ gedrag op zichzelf het doel zijn om maar niet de werkelijke pijn te hoeven voelen.

VOETNOTEN

(1) http://psychoseanders.wordpress.com/introductie/

(2) Trudy Dehue: De Depressie Epidemie (2008), zie ook literatuurlijst in rechterbalk; kijk voor een pakkend citaat ook: http://boekengedachten.yolasite.com/artikelen/over-hoe-depressie-zelf-de-oorzaak-werd-van-een-depressie

(3) Kupfer, D.J., First, M.B. & Regier, D.A. (2002). A Research Agenda for DSM IV. Washington DC: American Psychiatric Association; zie ook Trudy Dehue’s Depressie Epidemie, pp 53-55.

(4) http://psychoseanders.wordpress.com/2010/04/21/bodemloosheid-als-doel-verwarring-scheppen-als-vlucht/

(5) http://psychoseanders.wordpress.com/2011/12/09/mechanische-asociale-associatie-gewoonte/

(6) http://psychoseanders.wordpress.com/2010/10/23/spiritueel-noodgeval-wanneer-persoonlijke-transformatie-een-crisis-wordt/

(7) http://psychoseanders.wordpress.com/2010/12/15/de-mogelijke-oorzaak-van-bipolaire-manie-de-bipolaire-stoornis/

(8) http://psychoseanders.wordpress.com/2010/03/16/psychotische-denkbeelden-en-hun-mogelijke-betekenis/

(9) http://psychoseanders.wordpress.com/2010/01/27/de-mythe-van-de-chemische-onbalans-in-de-hersenen/

Mechanische Asociale Associatie Gewoonte

INTRODUCTIE
Zoals de trouwe lezer van deze site wel duidelijk zal zijn, wordt er binnen dit project sterk getwijfeld aan de bruikbaarheid van het medische, lichamelijk-ziek model. Biedt een dergelijk model wel een constructieve benadering voor mensen die via allerlei onbewuste psychologische copingstrategieën soms tijdelijk de raarste dingen gaan denken of doen? (1)

Als je probeert bewust anders te praten over ‘psychotische’ verschijnselen dan is een goede stap om het woord ‘ziekte’ te vermijden, en wel vooral vanwege die enorme sterke connecties die het woord heeft met lichamelijke ziekten. Als mensen met psychotische verschijnselen niet lijden aan een bepaalde ziekte dan word je verplicht om andere termen te gaan gebruiken. Het zou immers nogal dom zijn om dan vervolgens ook maar te ontkennen dat mensen bepaald ongewenst gedrag kunnen vertonen.

In deze bijdrage wil ik een mogelijk alternatief jargon aandragen, welke misschien zinvol kan zijn voor sommige mensen. Er zijn vele manieren en redenen waardoor mensen soms ‘gek’ gedrag kunnen vertonen, waardoor er ook geen sluitend jargon is te vinden dat voor iedereen zal gelden. Het blijft dan ook wat zoeken.

NIET ZIEK, MAAR WEL KNAP IRRITANT
Het gebruik van de medische terminologie heeft allerlei consequenties die uitgebreid staan beschreven in allerlei artikelen op deze site (2). Eén ervan is dat mensen als een soort slachtoffer of patiënt kunnen worden gezien van een bepaalde mysterieuze aandoening. Hierdoor worden ze vaak niet helemaal serieus meer genomen, wat zo ook een effect heeft op de betrokkene zelf. Hij kan gaan denken dat hij er in feite niet zo heel veel aan kan doen, en de mensen om hem heen zouden ook kunnen gaan denken dat hij ook maar de dupe is van een ernstige psychiatrische hersenziekte.

Het medisch model kan er zo toe bijdragen dat mensen zó als zieke patiënt behandeld worden dat hun gedrag ook niet meer op een andere manier kan worden beleefd. Alles wordt gekaderd binnen het ziektedenken.

Neem nu een veelvoorkomend verschijnsel dat mensen nogal als een ongeleid projectiel aan het praten kunnen zijn. Soms kan het zelfs bepaalde vormen aan nemen waarbij gewoonweg iedere associatie die opborrelt meteen wordt uitgesproken. Vanuit het ziektemodel kun je dan spreken over een symptoom van een psychiatrische stoornis, maar waarom zou je niet gewoon spreken in termen van irritant gedrag?

MECHANISCHE ASOCIALE ASSOCIATIES
Laten we bij het voorbeeld van de ongeremde associaties blijven. Voor de betrokken persoon is het misschien allemaal best leuk en gezellig om zo in de aanwezigheid van anderen alle associaties die opkomen onmiddelijk te delen. Als dat ook nog eens in een snel tempo gaat dan hoef je eigenlijk alleen maar lui achterover te leunen om die mechanische stroom van vaak erg oppervlakkige, simpele en zelfs wat mechanische gedachten te laten gaan.

Misschien leuk voor jezelf, maar wel hoogst irritant voor de mensen om je heen. Dit gedrag kan er zomaar toe leiden dat mensen die zo verbaal associatief aan het overstromen zijn, worden gemeden door anderen. Dan kun je zielig vanuit het medische model gaan klagen dat mensen je mijden omdat je een psychiatrische ziekte hebt, maar wellicht is het dichter bij de waarheid om te stellen dat mensen je mijden vanwege je asociale, luie mechanische associatie diarree die je over hen uitstort.

Goed, ik overdrijf wat voor het effect, maar ik denk dat deze benadering in dit soort situaties heel wat constructiever is dan het ziekte-model.

Zo ontneemt het de wilde associatie-prater van het argument dat die gemene psychiatrie het verkeerd doet. Het is niet vreemd dat een wilde associatie-prater op een gegeven moment zó irritant wordt dat er moet worden ingegrepen. Helaas krijg je er binnen de psychiatrie dan al snel weer het medische model met de pillen erbij.

Zou het niet zinvoller zijn om die mechanische associatiestroom aan te pakken? Zou het zinvoller zijn als de betrokken persoon geen ‘ziektebesef’ ontwikkelt, maar eerder een besef leert dat hij een irritant denk- en praatpatroon aan de dag legt. Dat is geen ziekte, maar eerder een irritante gewoonte.

IRRITANTE GEWOONTE IPV PSYCHIATRISCHE ZIEKTE
Het voordeel van een irritante denk- of praatgewoonte is dat in principe een gewoonte is die dan ook met de nodige discipline en training af te leren is. Goed, als je je hele leven al op een bepaalde wild-associatieve manier denkt dan is het natuurlijk een flinke uitdaging. Zeker ook als je gelooft in het verschijnsel van de neuroplasticiteit: je hersenen zijn plooibaar en kunnen zich aanpassen aan nieuwe manieren van denken (3), maar ze hebben zich ook al aangepast aan bepaalde manieren van gebruik.

Voor het aanpassen van deze gewoonten moeten wel de nodige ingesleten patronen worden omgebogen, waarbij ik in eerste instantie zou denken aan allerlei meditatieve en cognitieve oefeningen. Misschien werkt het zelfs wel als je jezelf een flinke klap op de rug van je hand geeft als je jezelf opnieuw betrapt op het lui en mechanische associatief denken.

Hoeveel mensen zouden bereid zijn om over te schakelen van ‘Ik heb een Manische Psychiatrische Stoornis‘ naar ‘Ik denk periodes lui, mechanisch ongeremd associatief en ik laat het lekker gebeuren’?

VOETNOTEN
(1) http://psychoseanders.wordpress.com/beperkingen-van-lichamelijke-benadering-voor-de-geest/
(2) http://psychoseanders.yolasite.com/
(3) http://psychoseanders.yolasite.com/allerlei/neuroplasticiteit-en-zogenaamde-geestesziekten

Nuancering over Psychose Anders door PPP Groningen

In oktober 2011 verscheen er in de nieuwsbrief van de Groningse cliëntenvereniging PPP een vrij grof artikel over het Project Psychose Anders (1, 2). Deze was geschreven door Jacqueline Cambier en bracht de nodige reacties teweeg.

Ze heeft contact met me gezocht en samen hebben we ‘de plooien weer gladgestreken’ waarna in de nieuwsbrief van november/december (3) een nieuw artikel is verschenen met daarin de nodige nuanceringen. Een onderdeel van de afspraak was dat de nieuwe versie ook op Psychose Anders zou verschijnen, wat ik bij deze dan ook doe.

Hieronder volgt dan ook de tekst van Jacqueline Cambier:

Psychose Anders 2

Het stuk in de nieuwsbrief van oktober over de site van Psychose Anders, dat per ongeluk ongeredigeerd is verschenen, heeft de nodige discussies opgeleverd. In dit tweede deel willen wij graag nuancering aanbrengen.

1) Er dient met meer nuancering gekeken te worden naar de site Psychose Anders. De site is opgericht door Joost (psycholoog) die samen werkt met een ervaringsdeskundige. Zelf geeft hij op zijn site de volgende nuancering in reactie op het stuk in de nieuwsbrief van oktober:

“Ik moet mevr. Cambier gelijk geven in haar idee dat deze site
mensen ertoe zou kunnen aanzetten om te heroverwegen of het
chronisch nemen van antipsychotica wel een werkelijke oplossing
vormt voor de problemen waar ze in terecht gekomen zijn. Het is ook
geen geheim dat veel mensen zich erg slecht gaan voelen door het
gebruik van deze farmaceutische producten die een grote invloed
hebben op de hersenhuishouding. Juist door het onder goede
begeleiding af te kicken van deze pillen kunnen mensen weer meer
gevoel ontwikkelen, wat nodig is om ook weer contact te leggen met
de eventuele onderliggende werkelijke oorzaken. Dat is geen
eenvoudig pad en het is ook zeker niet voor iedereen weggelegd.”

In een telefonisch gesprek met  Joost wijst hij mij er op dat op de
site tevens een artikel terug te vinden is waarin staat dat stoppen met
medicatie onder begeleiding dient te gebeuren. Zie:
http://psychoseanders.wordpress.com/2009/08/09/afkicken-van-medicatie/

Tevens wordt op de site in de reactie het volgende gezegd:

“Schijnbaar heeft mevr Cambier niet zo’n hoge pet op van mensen die
een psychose hebben gehad. Ze suggereert dat als iemand ooit een
psychose heeft gehad, deze hoogstens een site kan opzetten die alleen
voor ‘labiele mensen’ een verzorgd uiterlijk heeft. Dat riekt op zijn minst
naar stigmatisering.”

Het spijt mij dat de tekst op deze manier opgevat is. De site ziet er goed
uit voor iedereen. Er staat in het eerdere stuk van oktober ook niet dat

“als iemand ooit een psychose heeft gehad, deze hoogstens een site kan
opzetten die alleen voor ‘labiele mensen’ een verzorgd uiterlijk heeft”

Die suggestie is er blijkbaar uit te lezen, maar zeer zeker nooit door mij
zo bedoeld.

Waar in de nieuwsbrief van oktober helaas het woord “labiel” is gebruikt
wordt gedoeld op mensen die op het moment van het lezen van de site
kwetsbaar zijn of op de grens van een psychose staan. De intentie was
om behandelaren er op te duiden, dat iemand in die situatie er toe kan
besluiten om naar aanleiding van het lezen op de site, plotseling de
medicatie te staken, zonder afbouwschema of overleg. Zeker hebben wij
als PPP wel een hoge pet op van mensen die een psychose hebben
gehad en respect voor hoe zij weer herstellen, dit tevens uit eigen
ervaring met meerdere psychosen van ondergetekende.

Hieronder nogmaals de benadering van Psychose Anders:

“Op deze site ‘psychoseanders.wordpress.com’ wordt gebruik gemaakt
van een andere terminologie voor de benadering van psychotische
verschijnselen. Het uitgangspunt is dat lichaam en geest weliswaar
verbonden zijn, maar dat ze beiden ook een volledig andere benadering
behoeven omdat ze een volledig andere aard hebben. Het lichaam
verdient een lichamelijke benadering en de geest een geestelijke
benadering. Veel verwarring ontstaat zodra de geest wordt
aangesproken als ware het een lichamelijk fenomeen.”

2) In het stuk uit de nieuwsbrief van oktober werd Stichting Soteria
aangehaald. Na overleg met de voorzitter van Stichting Soteria
Nederland, Han Deibert, willen wij hier een rectificatie maken. Stichting
Soteria is niet christelijk, dus niet te verwarren met het christelijke blad
Soteria en is geen scientology.

Op de site (4) staat het volgende over de Soteria gedachte:

“Soteria is een niet medisch model voor de omgang met mensen in een
acute psychotische crisis. Binnen dit model is zo’n crisis geen ziekte die
zo snel mogelijk behandeld en genezen moet worden. De acute
psychose wordt hierin gezien als een ontwikkelingsmogelijkheid – voor
zowel de cliënt, de naaststaanden en de betrokken medewerkers.

Omdat elk mens een individu is, is ook elke psychotische crisis uniek.
Dit model gaat uit van een goeddoorwerkte milieutherapie waarin elk
aspect van het leven van de betrokkenen (triade) een mogelijke
therapeutische bijdrage kan gaan vormen voor het overwinnen van de
crisis. Een psychische crisis is een sociaal maatschappelijk vraagstuk,
waarbij een medisch/psychiatrische behandeling behulpzaam kan zijn,
maar niet het uitgangspunt.”

3) Reden van het stuk in de nieuwsbrief van oktober was om aan te
geven dat kwetsbare mensen naar aanleiding van de site zelf besloten
hebben om per direct te stoppen met medicatie. Als PPP willen wij
stellen dat wij voor zorgvuldige en zo laag mogelijk gedoseerde
medicatie zijn. Medicatie dient, indien noodzakelijk, gegeven te worden
in een dosering met zo min mogelijk bijwerkingen en overdosering moet
te allen tijde voorkomen worden. Tevens dient in overleg met de cliënt
gekeken te worden wanneer stoppen met medicatie mogelijk is.
Deze tekst is geplaatst na overleg met en goedkeuring van alle partijen.

VOETNOTEN

(1) http://psychoseanders.wordpress.com/2011/11/07/ppp-groningen-lanceert-aanval-op-psychose-anders-project/

(2) http://psychoseanders.yolasite.com/allerlei/ppp-groningen-lanceert-aanval-op-psychose-anders-project-de-aanval-uit-de-nieuwsbrief

(3) Nieuwsbrief PPP Groningen, november/december 2011

(4) Stichting Soteria Nederland: http://www.soterianederland.nl

(*) De illustratie trof ik aan op http://grassrootsmapping.org/2010/06/nuance-in-the-art-of-kite-mapping/

Psychose en Hoop door Tim Daalder

INTRODUCTIE DOOR TIM DAALDER

Psychosen boezemen vaak angst in, omdat je erdoor in een bewustzijnstoestand komt die je niet kent. Het lijkt erop of je je verstand kwijt raakt. En je bent bang dat het weer terugkomt. Maar zou het toch niet zijn nut hebben, is er wellicht een bepaalde hoop te bieden?

Door mijn bipolaire stoornis heb ik meerdere malen psychosen gehad. Over het wezen daarvan heb ik uitgebreid kunnen nadenken, omdat een bipolair zoals ik het merendeel van de tijd geen psychosen heeft.

Een deel van mijn ervaringen en denkbeelden heb ik in het stuk “Psychosis and hope” (1) opgeschreven. Het geeft mijn visie op de samenhang van psychosen met persoonlijke ontwikkeling, lijden, medicatie, hulpbronnen, filosofie, religie en zelfmoord.

VOETNOOT
(1) Er zijn twee manieren om de tekst van Tim Daalder te lezen: je kunt het via een pdf-bestand lezen, of via html op de tweede Psychose Anders site. Het is niet rechtstreeks op de hoofdsite geplaatst omdat het in het Engels is geschreven en Psychose Anders wil toch alleen Nederlandse teksten plaatsen. Je kunt wel via dit huidige artikel reageren of via de tweede site. Als je hier reageert word je reactie door meerdere mensen gelezen. Laten we hopen dat de ervaringen en gedachten van Tim andere mensen kunnen inspireren.

PPP Groningen Lanceert Aanval op Psychose Anders Project

In de oktobernieuwsbrief van het Groningse PPP (Provinciale Programmagroep Psychotische Stoornissen) kunnen we een frontale aanval aanschouwen op dit project Psychose Anders door Jacqueline Cambier, een ervaringswerker van Fact 2, Lentis (1). Omdat we dit nog niet eerder hebben meegemaakt, volgt hieronder een  reactie op de verschillende stellingen die door mevr. Cambier als feiten worden gepresenteerd.

Ze begint alleszins redelijk door een van de hoofdpijlers van dit project te verwoorden:

Graag willen wij u attent maken op de volgende website:
http://psychoseanders.wordpress.com/
Op de site wordt gezegd dat: “het geloof dat indien ‘psychoses’
ontstaan door geestelijke factoren zij ook op een geestelijke manier
kunnen worden verholpen”. De site beweert dat het ontstaan van een
psychose wel eens een normaal copingsmechanisme zou kunnen zijn
en dat je iets dat mentaal ontstaat ook mentaal zou kunnen oplossen,
dus zonder medicatie.

Dat is inderdaad het idee – dat wil niet zeggen dat dat voor iedereen geldt, maar het zou zo maar eens kunnen gelden voor allerlei mensen die ‘psychotische’ symptomen ontwikkelen. Dat deze copingstijl niet zó bijzonder is, blijkt wel uit een recent onderzoek onder pubers die ook nogal eens dit soort gedrag vertonen onder hevige stress (2).

De toon wordt al snel een stuk scherper in het vervolg:

Mensen die psychosegevoelig zijn zouden door het lezen van deze
site tot de overtuiging kunnen komen dat ze het wel zonder medicatie
kunnen. De site is gemaakt door twee mensen die zelf psychotisch zijn
of zijn geweest. Het ziet er voor iemand die labiel is verzorgd uit met
verwijzing naar artikelen.

Ik moet mevr. Cambier gelijk geven in haar idee dat deze site mensen ertoe zou kunnen aanzetten om te heroverwegen of het chronisch nemen van antipsychotica wel een werkelijke oplossing vormt voor de problemen waar ze in terecht gekomen zijn. Het is ook geen geheim dat veel mensen zich erg slecht gaan voelen door het gebruik van deze farmaceutische producten die een grote invloed hebben op de hersenhuishouding.

Juist door het onder goede begeleiding af te kicken van deze pillen kunnen mensen weer meer gevoel ontwikkelen, wat nodig is om ook weer contact te leggen met de eventuele onderliggende werkelijke oorzaken. Dat is geen eenvoudig pad en het is ook zeker niet voor iedereen weggelegd.

De combinatie van afkickverschijnselen na jarenlang middelengebruik, de geestverlammende psycho-educatie vanuit het medisch model (3) en de confrontatie met de oorspronkelijke psychose-inducerende problematiek is voor veel mensen niet aanlokkelijk.

Schijnbaar heeft mevr Cambier niet zo’n hoge pet op van mensen die een psychose hebben gehad. Ze suggereert dat als iemand ooit een psychose heeft gehad, deze hoogstens een site kan opzetten die alleen voor ‘labiele mensen’ een verzorgd uiterlijk heeft. Dat riekt op zijn minst naar stigmatisering.

Als ze de tekst in ‘Over Ons’ (4) had gelezen dan had ze kunnen lezen dat de oprichter van deze site zelf psycholoog is, geen psychoses heeft gehad, maar uit onvrede met het medische model deze site heeft opgericht. Sharon is in het verleden wel opgenomen geweest, maar is afgekickt na 7-jaar medicatiegebruik (5) en bewijst met haar grote aantal artikelen op deze site scherp van geest van te zijn.

Dan wordt vervolgens ook nog eens gewaarschuwd voor Stichting Soteria Nederland (6):

Echter: er staan verwijzingen op naar de
christelijke antipsychiatrie van Stichting Soteria, die ook weer
verwijzen naar Scientology en “Schizophrenia Without Antipsychotic
Drugs & the Legacy of Loren Mosher”. Niet wetenschappelijk en met
gevaarlijke adviezen.

Ook hier blijkt weer een gebrek aan kennis. Ten eerste is er niets ‘christelijks’ aan Stichting Soteria, ten tweede heeft Soteria Nederland helemaal niets te maken met Scientology, en ten derde was Loren Mosher, de grondlegger van het Soteria Gedachtegoed een voornaam psychiater en wetenschapper die bijzondere resultaten haalde met mensen met de diagnose schizofrenie door ze op een niet-medische manier te benaderen.

Hierbij bleek het mogelijk om mensen ook te kunnen laten herstellen zonder dat ze medicatie tot zich namen, of alleen in veel lagere doses. Door iedereen die kritiek heeft op de reguliere geestelijke gezondheidszorg neer te zetten als antipsychiatrische scientology-aanhanger maak je de discussie wel erg plat en simpel.

De wijze waarop er omgegaan kan worden met mensen die psychotisch reageren op allerlei zaken die je in het leven kunt meemaken is een delicaat onderwerp, waar met uiterste zorgvuldigheid over dient te worden gesproken.

Middels deze site proberen we mensen die een psychose hebben gehad een alternatief aan te reiken voor het wel erg minimalistische ‘je hebt een ongeneeslijke hersenziekte, probeer te leven in de marges van de maatschappij door levenslang die demoon van een psychose te onderdrukken met onze psychiatrische drugs.’ (7)

Wellicht is een psychose wel een heftige reactie op enorme stress en uit zich dat op de bekende manieren. Is het dan niet verstandiger om in ieder geval ook te overwegen dat er wellicht redenen waren om een psychose te ontwikkelen? Is het dan niet hoopvoller om te denken dat het wellicht mogelijk is om weer werkelijk volledig te herstellen (en niet een beetje (8)), als je jezelf durft te confronteren met de werkelijke oorzaken en deze durft aan te pakken?

Op deze site wordt een lans gebroken voor degenen die geloven in het zelfgenezend vermogen van mensen, waarbij ook mensen die psychotische ervaringen hebben gehad serieus worden genomen, en niet met een fluwelen handschoen worden benaderd of als ‘te labiel’ worden weggezet (9).

VOETNOTEN
(1) Voor de volledige tekst kun je een blik werpen op de schaduwsite van Psychose Anders.
(2) http://psychoseanders.wordpress.com/2011/09/09/helft-nederlandse-pubers-heeft-wel-eens-mild-psychotische-verschijnselen/
(3) http://psychoseanders.wordpress.com/2009/06/15/psycho-educatie-verspreiding-van-geestverlammende-informatie/
(4) Over ons: zie tabblad bovenin.
(5) http://psychoseanders.wordpress.com/2010/08/04/na-7-jaar-zelfstandig-vrij-van-lithium-een-afkickverhaal/
(6) http://www.soterianederland.nl
(7) http://psychoseanders.wordpress.com/2009/11/16/in-de-wurggreep-van-het-medische-model/
(8) http://psychoseanders.wordpress.com/2010/09/23/herstel-het-een-beetje-beter-doen-maar-nog-steeds-geestelijk-ziek/
(9) http://psychoseanders.wordpress.com/2008/12/03/genoeg-van-de-fluwelen-handschoen/

Psychoses, Spiritualiteit, Bewustzijnsverruiming en Zweverigheid

Laatst kwam ik via de ervaringen van twee deelnemers uit het Psychose Anders Netwerk (1) uit op het onderwerp van spiritualiteit in relatie tot psychoses. Omdat er in mijn beleving veel raakvlakken kunnen zijn tussen ‘psychotische’ thematiek en verwerking en spirituele onderwerpen wil ik daar in deze bijdrage wat meer bij stil staan.

DE VERSCHILLENDE BETEKENISSEN VAN SPIRITUALITEIT
Wat mensen onder ‘spiritualiteit’ verstaan kan enorm verschillen. Sommige mensen denken bij spiritualiteit aan oeverloze zweverigheid en Jomanda-jurken; anderen zien beelden voor zich van allerlei mensen die via occulte rituelen doden oproepen en contacten leggen met allerlei niet-fysieke geesten, engelen en misschien wel demonen. Anderen denken eerder aan het rijke scala aan spirituele, danwel alternatieve of natuurgeneeskundige therapieën die er zijn, waarbij soms de gekste, maar ook soms de meest helende dingen gebeuren.

Anderen benaderen spiritualiteit eerder vanuit het standpunt van bewustzijnsverruiming, oftewel spiritualiteit als verzameling methodes of inzichten waardoor je je geest kunt trainen om sterker te worden; manieren waardoor je beter afgestemd kunt raken op je gevoelswereld, je intuïtieve vermogens en allerlei mogelijke andere lagen van werkelijkheid binnen en buiten jezelf.

PSYCHOSES EN SPIRITUALITEIT
Binnen het medische circuit lijkt er weinig ruimte te zijn voor ‘spirituele’ elementen. Hierbij wordt ook al snel alles op één hoop gegooid en bestempeld als raar, occult, bijgelovig, zweverig en niet zelden als uiting van geestesgestoordheid.

Eén van de pijlers van het Psychose Anders Project is dat mensen zelf in staat zijn om de oorzaken en de betekenis van hun psychoses te leren doorzien. Er zijn daarvoor allerlei manieren, en één daarvan is volgens mij ook te halen uit de grensgebieden die worden verkend door het spirituele, meditatieve of wellicht zelfs het bewustzijnsverkennende noëtische terrein (2).

In hoeverre is het mogelijk dat mensen tijdens een psychotische periode contact leggen met andere lagen van de werkelijkheid die niet of nauwelijks zinvol kunnen worden beschreven door de gangbare wetenschap die toch vooral een vrij materieel denkkader hanteert?

MOGELIJKE RISICO VAN SPIRITUALITEIT EN ESOTERIE
Tegelijkertijd is daar ook een zeker gevaar dat schuilt in het je afstemmen op de grensgebieden van het spirituele terrein. Juist omdat het nog allemaal onbekend en niet zo tastbaar is, is het ook erg makkelijk om de weg erin kwijt te raken. Zeker als je geest nog onbekend is met de materie, danwel erg onder druk staat vanwege allerlei andere oorzaken, is de kans groot dat je verkeerde aannames gaat maken en daardoor bepaalde mogelijkheden als feiten gaat beleven. In een ander artikel ben ik daar dieper op ingegaan (3).

CONCLUSIE
Al met al kan ik me mensen voorstellen die – mede door een psychotische periode – helemaal wars geworden zijn van iedere vorm van spiritualiteit. Het kan sommige mensen juist meer in verwarring brengen en daardoor niet bijdragen aan een beter begrip van de psychose en de achterliggende oorzaken.

Anderzijds zijn er ook mensen die juist erg gebaat zijn bij een ‘spiritueel’ interpretatiekader omdat het hen helpt hun geestelijke en spirituele ervaringen te plaatsen op een manier die niet binnen de reguliere psychiatrie kan worden aangeboden (4). Binnen de psychiatrie ben je al gek als je zegt dat je probeert in contact te komen met je ‘hogere zelf’.

Daarnaast is er ook nog de enorme verwarring over wat nu spiritueel is en wat niet. Soms is het haast niet te onderscheiden van psychotherapie of meditatie en soms betreft het ‘occulte seances’. Soms betreft het ook een uiterst inspirerend gedachtegoed dat nieuwe hoop en een beter begrip kan opleveren. Soms leidt het alleen tot meer verwarring. Het is daarom wel handig om jezelf af te vragen voor welke vormen van spiritualiteit jezelf open staat en voor welke uitingsvormen helemaal niet.

De uitdaging bestaat er voor wat betreft het beter begrijpen van psychoses uit, om een vorm te kiezen die de juiste gereedschappen biedt voor de betrokken persoon.

VOETNOTEN
(1) http://psychoseanders.wordpress.com/psychose-anders-netwerk/
(2) http://noetiek.wordpress.com/
(3) http://psychoseanders.wordpress.com/2011/06/28/vertroebelende-interpretatie-stelligheid/
(4) http://psychoseanders.wordpress.com/2010/03/28/psychose-of-spiritueel-ontwaken/
(*) Illustraties afkomstig van respectievelijk http://weeswaakzaam.punt.nl/?r=1&id=415738 en http://www.mooivakanties.nl/peru-exclusief?info=accommodatie

Helft Nederlandse Pubers heeft wel eens Mild-psychotische Verschijnselen

Hanneke Wigman heeft onderzoek gedaan naar hoe vaak psychotische verschijnselen voorkomen bij pubers (1,2).  Zij vond dat zo’n beetje de helft van de pubers wel eens last heeft van verschijnselen als paranoia, hallucinaties, wanen (zoals grootheidswaan) en ”paranormale” overtuigingen.

Zo zie je maar dat deze zaken vrij vaak voorkomen en dat het misschien wel een normale reactie is van je geest als bepaalde uitdagingen of problemen te groot worden.

Hieraan zou ik nog willen toevoegen dat wat als psychotische verschijnselen wordt beschreven wellicht wel zinvolle copingsmechanismen (3) zijn.

Misschien is het wel helemaal niet zo gek dat je een ”grootheidswaan” ontwikkelt als je vaak wordt gepest, gekleineerd en je jezelf waardeloos voelt. Zo kun je jezelf toch weer recht in de ogen kijken.

Daarnaast zijn pubers misschien ook nog wel gevoeliger en minder afgestompt en mechanisch dan menig volwassene die mee rent in de drukke westerse samenleving, waardoor ze nog een bepaalde openheid hebben voor zaken die later worden neergezet als zijnde ”paranormaal”, maar misschien wel helemaal niet zo vreemd zijn, maar eerder onbekend.

In het onderzoek wordt ook gesproken over het ‘psychotische’ verschijnsel dat je denkt dat mensen zich anders voordoen dan ze zijn, waardoor een gevoel van paranoia kan onstaan. Ook hiervoor lijkt me weer te gelden dat kinderen leren dat veel mensen een soort masker dragen en niet zo makkelijk echt zeggen wat ze denken en voelen. Je kunt je voorstellen dat dit ook uitermate verwarrend is voor jongeren (en niet alleen voor jongeren overigens).

Misschien helpt dit onderzoek van Hanneke Wigman wel mee om het idee aan kracht te laten winnen dat ”psychotische verschijnselen” vaak een normale reactie kunnen zijn op heftige stresserende omstandigheden, in plaats van een aangeboren hersenafwijking. Het wordt pas echt een serieus probleem als de normale reactie steeds extremer wordt, zonder dat de werkelijke stress-factoren worden aangepakt. Lees daar meer over op (4).

VOETNOTEN

(1) http://www.nwo.nl/nwohome.nsf/pages/NWOP_8LHBTM
(2) http://psychoseanders.yolasite.com/allerlei/bijna-de-helft-van-de-nederlandse-pubers-heeft-wel-eens-psychotische-verschijnselen
(3) Copingmechanismen zijn manieren waarop je omgaat met bepaalde zaken/uitdagingen/problemen
(4) http://psychoseanders.wordpress.com/2010/12/15/de-mogelijke-oorzaak-van-bipolaire-manie-de-bipolaire-stoornis/